پرسيدم معناى اين روايتى كه مردم نقل مىكنند كه « تفكر يك ساعت بهتر است از زنده دارى يك شب » چيست ؟ و اين تفكر چگونه است ؟ فرمود : عبرت گرفتن است مثلا وقتى به خرابه اى عبور مىكند بپرسد مردمى كه در تو سكنى داشتند كجا رفتند ، مردمى كه تو را بنا نهادند چه شدند ؟ چرا با من حرف نمىزنى ؟ « 1 » مؤلف : اين از قبيل نشان دادن بعضى از مصاديق روشن تفكر است .
و نيز به سند خود از معمر بن خلاد روايت كرده كه گفت : از امام ابى الحسن رضا ( ع ) شنيدم كه مىفرمود : عبادت ، بسيارى نماز و روزه نيست بلكه عبادت تفكر در امر خداى عز و جل است . « 2 »
و در همان كتاب به سند خود از ربعى روايت كرده كه گفت امام صادق ( ع ) فرمود : امير المؤمنين ( ع ) فرموده : تفكر ، آدمى را به نيكى و عمل به آن دعوت مىكند . « 3 »
و نيز به سند خود از محمد بن ابى نصر از بعضى از رجال خود از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه فرمود : بهترين عبادت تفكر در باره خدا و قدرت او بطور مداوم است . « 4 »
و در تفسير قمى در ذيل جمله * ( « وَيَذَرُهُمْ فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ » ) * گفته كه معصوم ( ع ) فرموده : معنايش اين است كه ما او را به خودش واگذار مىكنيم . « 5 »
مؤلف : و معناى اينكه در آيه فرمود : « ما ايشان را واميگذاريم تا در طغيان خود سرگردان شوند » اين است كه ايشان را بر نفسشان كمك نمىكنيم و خلاصه توفيق را از ايشان سلب مىكنيم ، و همين معنا برابر با به خودشان واگذاشتن است .
هامش
( 1 ) كافى ج 1 ص 54 ح 2
( 2 ) كافى ج 1 ص 55 ح 4
( 3 ) كافى ج 1 ص 55 ح 5
( 4 ) كافى ج 1 ص 55 ح 3
( 5 ) تفسير قمى ج 1 ص 249