تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 301

مساهمون:

ص٣٠١
اثر عميقى باقى گذاشته بود . و به همين جهت بيشترشان خداى تعالى را جز جسمى از اجسام تصور نمىكردند ، بلكه بطورى كه از ظاهر توراتهاى موجود امروز بر مىآيد او را جوهر الوهى مىپنداشتند كه از نظر شكل شبيه به انسان است ، و هر چه موسى ( ع ) ايشان را به معارف دينى و به حق نزديك مىكرد نتيجه اش تنها اين مىشد كه صورت و شكل خدا را در ذهن خود تغيير دهند ، به همين علت وقتى در مسير راه به قومى برخوردند كه داراى بتهايى بوده و آن بتها را مىپرستيدند ، عمل ايشان را پسنديده يافته و آرزو كردند كه آنان نيز چنين بتهايى مىداشتند ، لذا از موسى ( ع ) تقاضا كردند براى ايشان بتهايى درست كند هم چنان كه آن قوم براى خود درست كرده بودند . موسى ( ع ) چاره اى جز اين نديد كه بيان توحيد خداى سبحان را تا افق فهم ناقص و قاصر ايشان تنزل دهد ، لذا نخست بر جهلى كه به مقام پروردگار خود داشتند و با اينكه بطلان روش بتپرستى روشن و واضح بود چنين تقاضايى كردند توبيخشان نمود ، آن گاه پروردگارشان را برايشان تعريف و توصيف كرد ، و در جملات بعدى خاطر نشان ساخت كه خداى تعالى پرستش اين بتها را قبول نمىكند ، و خداوند به هيچ شبه و مثالى تشبيه نمىشود . * ( « إِنَّ هؤُلاءِ مُتَبَّرٌ ما هُمْ فِيه وَباطِلٌ ما كانُوا يَعْمَلُونَ » ) * كلمه « متبر » از ماده « تبار » به معناى هلاك است ، و مقصود از * ( « ما هُمْ فِيه » ) * روش بتپرستى است كه آن را معمول مىداشتند ، و مراد از * ( « ما كانُوا يَعْمَلُونَ » ) * طرز عبادت كردن آنان است ، و معناى آيه اين است كه : اين بتپرستان طريقتشان هالك و اعمالشان باطل است ، پس سزاوار نيست هيچ انسان عاقلى به آن متمايل شود ، چون غرض از عبادت خداى تعالى اين است كه انسان به سعادت دائمى و خير هميشگى هدايت شود ، در حالى كه پرستش اين بتها چنين اثرى ندارد .
* ( « قالَ أغَيْرَ اللَّه أَبْغِيكُمْ إِلهاً وَهُوَ فَضَّلَكُمْ عَلَى الْعالَمِينَ » ) * كلمه « ابغيكم » به معناى « درخواست كنم براى شما » است و موسى ( ع ) در اين جمله ، پروردگار ايشان را بر ايشان تعريف و توصيف مىكند ، و در آن حكم و قاعده اى كلى تاسيس نموده و مىفرمايد : بطور كلى هر معبودى كه من براى شما قرار دهم و يا بفرض محال برايتان بسازم آن معبود غير خداى سبحان خواهد بود ، و آن كسى نخواهد بود كه عبادتش بر شما جايز و واجب باشد ، زيرا آنچه كه بر شما واجب است اين است كه خداى تعالى را كه پروردگار شما است به صفت ربوبيتش كه شما را بر عالميان برترى داده عبادت كنيد .