صالح ، ابراهيم ، لوط ، شعيب ، موسى و عيسى ( ع ) نقل كرده ، علاوه بر اين ، در آيه « شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ ما وَصَّى بِه نُوحاً وَالَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ وَما وَصَّيْنا بِه إِبْراهِيمَ وَمُوسى وَعِيسى أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَلا تَتَفَرَّقُوا فِيه » « 1 » صريحا فرموده : سفارشهايى كه به اين امت شده همان سفارشهايى است كه به انبياى سلف شده است . لطيفترين تعبيرى كه اشاره به اين معنا مىكند اين است كه هم در آيه فوق شرايع انبيا ( ع ) را « توصيه » و سفارش خوانده و هم در سه آيه مورد بحث كه اصول محرمات اين شريعت را مىشمارد سه مرتبه تكرار كرده است كه آنچه گفته شد سفارشهايى است كه خداوند به شما كرده است ، و اين خود شاهد روشنى است بر اينكه محرمات مذكور اختصاص به اين شريعت نداشته است .
از اين هم كه بگذريم اگر مساله را دقيقا مورد مطالعه قرار دهيم خواهيم ديد اديان الهى هر چه هم از جهت اجمال و تفصيل با يكديگر اختلاف داشته باشند ، هيچ يك از آنها بدون تحريم اين گونه محرمات معقول نيست تشريع شود ، و به عبارت ساده تر ، معقول نيست دينى الهى بوده باشد و در آن دين اين گونه امور تحريم نشده باشد حتى آن دينى كه براى ساده ترين و ابتدايىترين نسل بشر تشريع شده است .
* ( « قُلْ تَعالَوْا أَتْلُ ما حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلَّا تُشْرِكُوا بِه شَيْئاً » ) * بعضى از مفسرين گفتهاند : كلمه « تعال » امرى است مشتق از ماده « علو » به اين عنايت كه آمر اين امر در مكان بلندى قرار دارد ، گر چه حقيقتا در مكان بلند قرار نداشته باشد .
كلمه « أتل » از ماده « تلاوت » است كه معنايش نزديك به معناى قرائت است . كلمه « عليكم » متعلق است به كلمه « أتل » يا به كلمه « حرم » و اين را تنازع در متعلق مىنامند .
بعضىها گفتهاند : كلمه « عليكم » اصلا جار و مجرور و مركب از لفظ « على » و لفظ « كم » نيست ، بلكه اسم فعل و به معناى « بر شما است » مىباشد ، و جمله « ألا تشركوا » معمول آن و نظم كلام : « عليكم ان لا تشركوا - بر شما است كه شرك نورزيد » است . و ليكن اين معنا از سياق آيه به ذهن نمىرسد .
و چون در جمله * ( « تَعالَوْا أَتْلُ ما حَرَّمَ . . . » ) * دعوت كرده است مردم را به اينكه بياييد تا برايتان بخوانم ، لذا دنبال آن محرمات را اسم نبرده بلكه عين وحى را به جاى آن نقل كرده ،
هامش
( 1 ) از امور دين آنچه را به نوح سفارش كرده بوديم و آنچه را به تو وحى كردهايم و آنچه را به ابراهيم و موسى و عيسى سفارش كرده بوديم براى شما مقرر كرد كه اين دين را به پا داريد و در آن تفرقه نيفكنيد .
سوره شورى آيه 13