مؤلف : در اين معانى روايات وارده از امام باقر و امام صادق و امام رضا ( ع ) بسيار است .
و در كتاب الدر المنثور است كه ابن منذر ، نحاس ، ابو الشيخ و ابن مردويه از ابى سعيد خدرى روايت كردهاند كه گفت : رسول خدا ( ص ) در ذيل آيه * ( « وَآتُوا حَقَّه يَوْمَ حَصادِه » ) * فرمود : آن حق عبارت است از آنچه از سنبلها مىريزد « 1 » .
و نيز در همان كتاب مىگويد : سعيد بن منصور ، ابن ابى شيبه ، ابن منذر ، ابن ابى حاتم ، نحاس و بيهقى در سنن خود از ابن عباس روايت كردهاند كه در تفسير * ( « وَآتُوا حَقَّه يَوْمَ حَصادِه » ) * گفته است : اين آيه را آيه مربوط به صدى ده و صدى پنج نسخ كرده است « 2 » .
مؤلف : نسبتى كه ميان اين آيه و آيه زكات است نسبت نسخ نيست ، چون تنافى و تضادى در ميان آن دو ديده نمىشود چه اينكه قائل به وجوب صدقه باشيم و چه به استحباب آن .
و نيز در الدر المنثور است كه ابو عبيد ، ابن ابى شيبه ، عبد بن حميد و ابن منذر از ضحاك روايت كردهاند كه گفته است : آيه زكات تمامى آيات راجع به صدقه را نسخ كرده است « 3 » .
مؤلف : اشكال بالا بر اين قول نيز وارد است .
و در همان كتاب است كه ابن ابى شيبه ، عبد بن حميد ، ابن منذر و ابو الشيخ از ميمون بن مهران و يزيد بن اصم روايت كردهاند كه گفت : اهل مدينه رسمشان اين بود كه وقتى موسم چيدن خرما مىرسيد خوشه خرما را از درخت پايين آورده آن را مىگذاشتند در مسجد تا فقرا از آن استفاده كنند ، هر سائلى مىآمد كه با چوب به آن خوشه مىزد و آنچه مىريخت مىخورد و آيه شريفه * ( « وَآتُوا حَقَّه يَوْمَ حَصادِه » ) * به همين مناسبت نازل گرديد « 4 » .
و در تفسير قمى در ذيل آيه * ( « ثَمانِيَةَ أَزْواجٍ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِ . . . » ) *
چنين آمده كه : در سوره زمر بطور اجمال هشت جفت از انعام را حلال كرده و فرموده : « وَأَنْزَلَ لَكُمْ مِنَ الأَنْعامِ ثَمانِيَةَ أَزْواجٍ » آن گاه در آيه * ( « ثَمانِيَةَ أَزْواجٍ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِ ) * 000 * ( وَمِنَ الإِبِلِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِ » ) * آن را تفصيل داده و تفسير فرموده است . رسول خدا ( ص ) در معناى * ( « مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ » ) * فرمود : مقصود اهلى و وحشى آن است ، و همچنين مقصود از « و من المعز اثنين و من البقر اثنين » اهل و وحشى است ، و اما اينكه
هامش
( 1 و 2 و 3 و 4 ) الدر المنثور ج 3 ص 49