اين اختلافى كه در مورد نوشته شدن آيه است كشف مىكند از اينكه مراد از نوشته شدن ، قضاى الهى و ظهور حكم او است ، و اختلاف در موضع كتابت از جهت اختلاف در اعتبار است ، مثلا آن روايتى كه مىگويد آيه شريفه بين دو چشم امام نوشته شده آيه را وجهه و هدف امام قرار داده و مىرساند كه امام هميشه متوجه اين آيه است . و آن روايتى كه مىگويد آيه شريفه بين دو كتف امام نوشته شده منظور از آن اين است كه بار امامت به دوش آن حضرت گذاشته شده و ظهور و تاييد امام به بركت اين آيه است . و آن روايتى كه مىگويد آيه شريفه به بازوى راست امام نوشته شده مىرساند كه اين آيه برنامه عملى امام است و تقويت و تاييد امام در عمل به وسيله اين آيه است .
اين روايت و آن دو روايتى كه قبل از آن ايراد شد آنچه را كه در بيان آيه گفتيم كه آيه ظهور دارد در اينكه مراد از تماميت كلمه ، ظهور دعوت اسلامى و لوازم آن از قبيل نبوت رسول خدا ( ص ) و نزول قرآن و امامت ائمه اهل بيت ( ع ) است را تاييد مىكند .
در تفسير عياشى در ذيل آيه * ( « فَكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّه عَلَيْه » ) * از محمد بن مسلم روايت شده كه گفت : من از امام ( ع ) پرسيدم مردى ذبح مىكند و در هنگام ذبح « لا إله الا اللَّه » و يا « سبحان اللَّه » و يا « الحمد للَّه » و يا « اللَّه اكبر » مىگويد آيا اين گونه ذكرها كفايت از « بسم اللَّه » مىكند ؟ فرمود : آرى همه اينها اسماى خداى تعالى است « 1 » .
و نيز در همين تفسير عياشى از ابن سنان روايت شده كه گفت : از امام صادق ( ع ) پرسيدم آيا خوردن ذبيحه پسر بچه و زنان حلال است ؟ فرمود : آرى ، در صورتى كه زن مسلمان باشد و در هنگام ذبح اسم خدا را ببرد ذبيحه اش حلال است ، و همچنين پسر بچه در صورتى كه بازويش قدرت ذبح را داشته باشد و در هنگام ذبح اسم خدا را ببرد ذبيحه اش حلال است ، و اگر هم مرد مسلمان بردن اسم خدا را فراموش كند باز خوردن ذبيحه اش اشكال ندارد ، مگر آنكه در دين متهم باشد « 2 » . ( يعنى در اثر اتهام گمان برى كه گفتن بسم اللَّه را عمدا ترك نموده ) .
مؤلف : در اين معنا روايات ديگرى از طرق اهل سنت وارد شده .
و نيز در همان كتاب از حمران روايت شده كه گفت : من از امام صادق ( ع ) شنيدم كه در باره ذبيحه ناصبى و يهودى مىفرمود : ذبيحه آنان را مخور مگر آنكه بشنوى كه در
هامش
( 1 ) تفسير عياشى ، ج 1 ص 375 ح 85
( 2 ) تفسير عياشى ج 1 ص 375 ح 86 - 87