قرآن كريم در سوره انبيا در داستان بتشكنى ابراهيم ( ع ) اعتراف به اين جواب را از مشركين حكايت نموده و مىفرمايد : « قالَ بَلْ فَعَلَه كَبِيرُهُمْ هذا فَسْئَلُوهُمْ إِنْ كانُوا يَنْطِقُونَ ، فَرَجَعُوا إِلى أَنْفُسِهِمْ فَقالُوا إِنَّكُمْ أَنْتُمُ الظَّالِمُونَ ، ثُمَّ نُكِسُوا عَلى رُؤُسِهِمْ لَقَدْ عَلِمْتَ ما هؤُلاءِ يَنْطِقُونَ » « 1 » . بنا بر اين ، اينكه بعضى از مفسرين گفتهاند آيه مورد بحث كلام مشركين و پاسخ آنان از پرسش ابراهيم است ، و همچنين اين كه بعضى ديگر گفتهاند اين كلام قضاوت خود پروردگار است ميان ابراهيم و قوم او ، صحيح نبوده و به هيچ وجه با سياق آيات مورد بحث سازگار نيست .
آيه مورد بحث ، چه كلام ابراهيم باشد ، و چه كلام مشركين و چه كلام خداى تعالى در هر حال متضمن تاكيدى است قوى ، زيرا مشتمل است بر اسناد متعددى كه تماميش در جمله هاى اسميه است ، يكى اسنادى است كه در جمله اسميه * ( « لَهُمُ الأَمْنُ » ) * است ، و يكى اسنادى است كه در جمله اسميه * ( « أُولئِكَ لَهُمُ الأَمْنُ » ) * است ، چون جمله * ( « لَهُمُ الأَمْنُ » ) * خبر است از براى « اولئك » كه روى هم جمله اى را تشكيل مىدهند ، و تازه اين مبتدا و خبر روى هم خبر « الَّذِينَ آمَنُوا » و متضمن اسناد ديگرى در جمله اسميه ديگرى است ، و همچنين جمله « * ( وَهُمْ مُهْتَدُونَ ) * » كه عطف شده است بر جمله * ( « لَهُمُ الأَمْنُ » ) * .
نتيجه اين تاكيدهاى پى در پى ، اين است كه نبايد به هيچ وجه در اختصاص « امن » و « اهتداء » به مؤمنينى كه چراغ ايمان را در پس پرده ظلم قرار ندادند ، شك و ترديد نمود ، و از اين رو آيه شريفه دلالت مىكند بر اينكه « امن » و « اهتداء » از خواص و آثار ايمان است ، البته به شرط اينكه ايمان به وسيله ظلم پوشيده نشود . چون كلمه « لبس » كه در آيه است به معناى « ستر » است ، هم چنان كه راغب هم در مفردات خود گفته كه : « اصل ماده » لبس « - به فتح لام - به معناى ستر است » « 2 » ، و اين تعبير كنايه اى است كه حقيقت ديگرى را به ما مىفهماند ، و آن اين است كه ظلم اصل ايمان را باطل نمىكند ، چون ايمان جزو فطرت انسانى و غير قابل بطلان است ، بلكه باطل تنها باعث پوشيده شدن ايمان مىگردد به طورى كه ديگر نمىتواند اثر صحيح خود را بروز دهد .
هامش
( 1 ) گفت بلكه اين كار را اين بت بزرگ انجام داده ، پس از خود بتها بپرسيد اگر سخن مىگويند پس به ( عقول ) خود برگشتند و گفتند راستى شما همان ستمكارانيد ، سپس سرهاشان به زير افتاد ، تو خوب دانسته اى كه اينها سخن نمىگويند . سوره انبيا آيه 65
( 2 ) مفردات راغب ص 447