« 30 - 45 سوره روم » و آيات بسيار ديگرى است كه همه از وقوع عذابهايى خبر مىدهند كه امت به جرم انجام گناهانش دچار آن شده و سپس عنايت الهى شامل حالش مىگردد . و معلوم است كه گناهان گذشتگان اين سوء عاقبت را براى امت به بار آورده و آيندگان را گرفتار مىسازد .
البته بايد دانست كه اين بحث شايسته دقت و تدبر بيشترى است ، ليكن با كمال تاسف مفسرين و اهل بحث وقتى به اين گونه آيات مىرسند با اينكه عده آنها در قرآن بسيار و از نظر ارتباطى كه با سعادت دنيا و آخرت امت دارد ، داراى اهميتى فراوان است با اين حال در اطراف آن بحث ننموده و سرسرى مىگذرند .
* ( « وَإِذا رَأَيْتَ الَّذِينَ يَخُوضُونَ فِي آياتِنا فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِه » ) * راغب در مفردات خود مىگويد : « خوض » در لغت به معناى در آب داخل شدن و از آن عبور كردن است ، و به طور استعاره در ساير امور هم استعمال مىشود ، و در قرآن بيشتر در امورى استعمال شده كه دخول در آن زشت و مذموم است از قبيل غور در باطل و ذكر آيات حق پروردگار و استهزاء نسبت به آن . « 1 »
و مراد از اينكه فرمود : از آنان اعراض كن ، اين است كه با آنان در عملشان شركت نكرده و اگر در ميان آنان است ، از ايشان جدا شود يا به نحو ديگرى اعراض نمايد . و اينكه نهى از شركت را مقيد به : * ( « حَتَّى يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِه » ) * نمود براى اين بود كه دلالت كند بر اينكه مطلق مشاركت و همنشينى با آنان مورد نهى نيست ، و مجالستى كه غرض از آن پيروى و يا اقامه حق و يا دعوت به آن بوده باشد جايز است ، تنها مجالستى مورد نهى است كه در آن مجالست خوض در آيات خداوند بشود .
از اينجا به خوبى معلوم مىشود كه در اين كلام نوعى ايجاز حذف « 2 » به كار رفته و تقدير آن چنين است : « و اذا رأيت الذين يخوضون فى آياتنا يخوضون فيها فاعرض عنهم - وقتى كسانى را كه در آيات ما خوض و استهزاء مىكنند ، مىبينى كه مشغول خوض كردن هستند ، از آنان اعراض كن » و جمله اى كه شبيه جمله صله ( يخوضون ) است از جهت اينكه حاجتى به ذكر آن نبوده ، حذف شده است . و اما معناى آيه اين است كه : وقتى مىبينى اهل
هامش
( 1 ) مفردات راغب ص 161
( 2 ) ايجاز حذف ، آن است كه برخى از كلام را اختصارا حذف كنند .