ترجمه
« أين » تقسيم مىشود به اول حقيقى و ثانى غير حقيقى . اول حقيقى عبارت است از بودن شىء در مكان خاص به خود به گونهاى كه گنجايش ديگرى با او در آن مكان نباشد ، مانند بودن آب در كوزه . أَين دوم مانند آن كه بگوييم فلانى در اتاق است . در اين جا اتاق كه فقط مكان براى او نيست ، بلكه علاوه بر اين كه مكان او هست گنجايش ديگرى را نيز دارد . دور تر از مثال اول اين كه بگوييم فلانى در خانه يا شهر است . البته اين تقسيم ، يك تقسيم حقيقى نيست و مقسم اين تقسيم در حقيقت معناى توسعه يافته و عرفى « أين » مى باشد ( نه معناى فلسفى آن ) .
تقسيم ديگرى در مقولهء أين واقع گرديده است كه نزديك به تقسيم ياد شده است . و آن عبارت است از تقسيم « أين » به « أين جنسى » و آن بودن در مكان است و « أين » نوعى مانند بودن در هوا و « أين » شخصى مانند بودن اين شخص در اين وقت در مكان حقيقى خود .
شرح
تقسيم تسامح آميزى در مقولهء « أين » واقع شده است و آن را به أين اول حقيقى و ثانى غير حقيقى تقسيم نموده است . أين اول حقيقى عبارت است از مكانى كه اختصاص به يك متمكن دارد به گونهاى كه گنجايش ديگرى را ندارد . مانند آن كه بگوييم آب در كوزه است . بديهى است وقتى كوزه از آب پر باشد گنجايش اشياى ديگر را ندارد .
و ثانى غير حقيقى عبارت است از مكان غير اختصاصى به اين معنا كه علاوه بر گنجايش متمكن گنجايش اشياى ديگرى را نيز دارد مانند بودن زيد در اتاق يا در خانه يا در شهر كه علاوه بر گنجايش او گنجايش آحاد ديگر وجود دارد .
تسامح آميز بودن تقسيم بدين جهت هست كه اين تقسيم در « أين » به معناى فلسفى آن واقع نشده ، بلكه در معناى توسعه يافته و عرفى آن واقع گرديده است و اطلاق « أين » بر آن با مسامحه است . زيرا مكان حقيقى مكانى است كه ابعاد او مساوى ابعاد جسم متمكن است و وقتى مىگوييم زيد در اتاق يا خانه يا شهر است همهء اتاق يا
فروغ حكمت ( ترجمه وشرح نهاية الحكمه ) ( فارسى ) — صفحة 765
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٧٦٥