شرح
عالم ماده همين عالم اجسام است كه مورد شهود ماست . عالم مثال ، عالمى است كه خواص ماده مانند حجم ، بُعد ، مقدار ، و مانند آن را دارد ، اما خود ماده در آن جا نيست ، البته اين بر اساس آن است كه عالَمى داشته باشيم كه حقايق اين عالَم در آن جا به صورت تجردى يافت شود ، و عوارض ماده منهاى خود ماده را داشته باشد .
ميان حكما در مورد ثبوت عالَم مثالى كه تمام حقائق مادى در آن عالم به شكل تجردى همراه با عوارض ماده يافت شود ، اختلاف است . مشائيان منكر وجود چنين عالمى هستند ولى اشراقىها و به تبع آنها صدرالمتألهين اذعان به وجود چنين عالمى دارند و آن را واسطه و برزخ ميان عالَم عقول و عالَم ماده مىدانند « 1 » بر فرض ثبوت آن عالم كيفهاى مختص به كم همانطور كه در عالَم ماده يافت مىشوند در عالم مثالى هم يافت خواهند شد . مثلًا مىتوان گفت يك خط مستقيم مثالى ، يا يك عدد زوج مثالى ، يا يك شكل هندسى مثالى .
هامش
( 1 ) . براى توضيح بيشتر به مرحلهء يازدهم ، فصل سوم مراجعه شود