از نوعيت خاصى برخوردار است و خط مستدير از نوعيتى ديگر . در مراتب تشكيك مرتبهء فوقانى مانند نور شديد ، واجد مرتبهء تحتانى است به علاوه نور بيشتر . اما خط مستدير نوعاً با خط مستقيم مغاير است و چنين نيست كه خط مستدير اشتداد همان خط مستقيم باشد يا بالعكس .
قسم سوم از كيفهاى مختص به كمّ
متن
وأمّا القسم الثالث ، فالزوجيّة والفرديّة . . . من التربيع والتجذير و غير ذلك .
ترجمه
قسم سوم ( از كيفهاى مخصوص به كم ) زوجيت و فرديت است كه عارض بر عدد مىباشند .
همچنين است تربيع ، تجذير ، تكعيب و نظاير اينها ، همهء اين عوارض از مقولهء كيفيات به شمار مىآيند نه كميات ؛ چون حد كيف بر آنها منطبق است . و اين مطلب با توجه به اين كه هر مرتبه از مراتب عدد نوع مستقلى از عدد هست و با مرتبهء ديگر مباينت دارد و در مفهوم انقسامپذيرى با همهء اعداد مشاركت دارد ، آشكار است . و با توجه به اين كه مفهوم انقسام به متساوى و غير متساوى .
صفت براى انقسام است . و فى نفسه نه خود تقسيم بردار است و نه نسبت پذير . لذا نه از مقولهء كم محسوب مىشود ، و نه از مقولهء اعراض نسبى .
بنابراين ، هيچ يك از زوجيت و فرديت چيزى جز كيفى كه عارض بر كم مىشوند ، نيستند . نظير همين سخن در ساير احوال عدد مانند تربيع ، تجذير و غير اينها جارى است .
شرح
قسم سوم از كيفهاى مخصوص به كم مانند زوجيت و فرديت است كه از كيفهاى عارض بر عدد هستند . عدد خود داخل در مقولهء كمّ است . لذا تعريف كمّ كه انقسام پذيرى باشد بر آن منطبق است . اما اينكه انقسام به متساوى باشد يا غير متساوى و به عبارت ديگر عدد ، زوج باشد تا به تساوى تقسيم گردد ، يا فرد باشد تا به