عَلِمَتْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ وَ أَخَّرَتْ
در آن روز هر كس بكارهائى كه قبلا انجام داده و يا در آخر انجام داده آگاه ميگردد گفته شده مقصود از ما اخّرت باقيات و يادگارهاى خوبى است كه روش نيكوئى شده در اجتماع و يا روش و آثار بدى كه مردم پس از شخص در آن روش و خو باشند
ما غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ
چه چيز تو را بگناه و معصيت خداوند كريم مغرور نموده و در عصيانش فريب خورده و جرأت پيدا كردهاى . گفته شده گفتن صفت كريم به منظور شدت منع از فريب شيطانى است ( يعنى با وجود كرم و لطفى كه خدا در حق تو معمول داشته ديگر جاى هيچ گونه فريب و جرأت بر گناه نبايد باقى بماند ) و بايد بوسوسه شيطان كه ميگويد چون خدا كريم است هر گونه خلاف و گناهى انجام دهى خداوند تو را عذاب نميكند مغرور نشود و گفته شده آوردن صفت كريم به منظور تلقين جواب همين سؤال است يعنى در پاسخ ميگويد خداوندا صفت كريمى تو مرا بارتكاب گناه وادار مىكند ( البته اين حرف صحيحى نيست چون لطف بيشتر شكر بيشترى ميخواهد ) و در مجمع از پيامبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله نقل كرده هنگامى كه حضرت اين آيه را تلاوت فرمود ، فرمود : جهل و نادانى انسان باعث جرأت و غرورش شده
فَسَوَّاكَ
اعضاء و جوارح بدنت را سالم و منظم و از هر جهت مهياى تأمين منافع نموده است
فَعَدَلَكَ
ساختمان بدنى و قواى تو را معتدل و متناسب قرار داده
فِي أَيِّ صُورَةٍ ما شاءَ رَكَّبَكَ
تو را در آن شكلى و صورتى كه مشيتش اقتضاء نمود تركيب نموده كه لفظ حاء زائد است و در مجمع از حضرت صادق عليه السّلام نقل كرده كه فرمود : اگر خداوند ميخواست تو را در شكل ديگرى غير اين شكل خلقت ميكرد
إِنَّ بَطْشَ رَبِّكَ لَشَدِيدٌ
معناى بطش گرفتن بعنف و سختى است بنا بر اين شدت بطش گرفتن با كمال شدت و غضب چند برابر است
وَ هُوَ الْغَفُورُ الْوَدُودُ
بخشنده مهربان است در حق كسى كه توبه كند و اطاعت نمايد .
سَيَذَّكَّرُ مَنْ يَخْشى
آن كس كه خوف و خشيت دارد پند گرفته و بهرهمند مىشود
وَ يَتَجَنَّبُهَا الْأَشْقَى
آنكه شقاوتش بيشتر است از تذكر و پند روى گردان است
الَّذِي يَصْلَى النَّارَ الْكُبْرى
در آتش بزرگ قيامت وارد مىشود
ثُمَّ لا يَمُوتُ فِيها
نه ميميرد تا آسوده شود
وَ لا يَحْيى
و نه زندگى سودمندى دارد همان طورى كه در آيه ديگر فرمود
وَ يَأْتِيهِ الْمَوْتُ مِنْ كُلِّ مَكانٍ وَ ما هُوَ بِمَيِّتٍ
از هر طرف موجبات مرگ فراهم است ولى هرگز نميميرد .
وَ رَضُوا عَنْهُ
اينان هم از خدا راضى و خشنودند چون خداوند اين مؤمنين را به آخرين آمال و آرزوشان رساند
ذلِكَ لِمَنْ خَشِيَ رَبَّهُ
اين نعمت الهى براى آنانى است كه از خدا خشيت دارند كه خشيت ملاك و ميزان كار و واداركننده بر اعمال نيك و هر خير و خوبى است .