است ، رد مىكرد . مرتبا بر اهميت خود به عنوان نمايندگى هند دوم ، كه يك صد ميليون نفر جمعيت داشت ، مىافزود . در مقابل دست ردى كه كنگره به سينه انگليسيان مىزد جيناح نيز دست رد به سينهء كنگره مىزد . چون وزراء كنگره استعفا كردند جيناح دستور اجراى مراسم شكرگزارى صادر كرد كه عموما مراعات شد . در سال 1940 قدم مهمى برداشت و اعلام داشت كه هدف مسلم ليگ ايجاد پاكستان مستقل است .
بنبست سياسى تا سقوط فرانسه در سال 1940 ادامه يافت . آنگاه نگرانى شديد و واقعى دربارهء هند و طرفدارى از انگليس اوج گرفت . گاندى گفت :
« نمىخواهيم انگلستان نابود شود تا هند استقلال يابد » . پاسخ دولت در ماه اوت اين بود كه پس از جنگ ، مجلس مؤسسان تشكيل شود و دولت هند به عنوان يكى از دولتهاى عضو جامعه مشترك المنافع درآيد . اما حال نخستين موج هراس و تحسين از انگليسىها فروكش كرده بود . پيشنهاد دولت انگليس با استهزاء روبرو شد . بنبست سياسى ادامه يافت ، و گاهى با مبارزه و مقاومت مدنى ، كه گاندى در پاييز 1940 شروع كرد ، قطع مىشد . وينوبا بهاو « 1 » نخستين مريد گاندى و مبارز هندى بود كه قدم پيش گذاشت تا به زندان رود .
در بهار 1941 چهارده هزار نفر در زندان به سر مىبردند ، اما گاندى با دقت نهضت را كنترل مىكرد تا بىجهت دولت را عصبانى و آشفته نسازد .
نايب السلطنه تعداد اعضاى شوراى خود را كه پانزده نفر از آنان هندى بودند افزود ، اما وضع به همان ترتيب سابق ادامه يافت .
در دسامبر 1941 با ورود ژاپن و آمريكا به جنگ ، فصل نوينى آغاز شد . از يك سو اكنون خود هند درگير جنگ شده بود . از سوى ديگر دولت انگليس در تيررس توصيهها و فشارهاى دولت آمريكا قرار گرفت كه به زودى اعمال شد . كنگره مسالمتجويى گاندى را ناگهان كنار گذاشت ، انگليسيان ديگر
هامش
( 1 ) .Vinoba Bhave