آن چنان به آموزش نوين علاقمند شدهاند كه در اين راه از بذل و بخشش خوددارى نمىكنند . محققان و پژوهشگران هندى مانند سرجگديس بوزه « 1 » و دكتر سى . وى . رامن « 2 » در رشته علوم ، و سرجى . رادها كريشنا و دكتر داس گوپتا « 3 » در رشته فلسفه ، و سرجى . سركار « 4 » در رشتهء تاريخ ، و سرام . اقبال « 5 » فيلسوف - شاعر ، بهگونهاى روزافزون به صحنهء روشنگرى جهان وارد مىشدند .
روى هم رفته به رغم اصرار مهاتما گاندى كه طرفدار ساده زيستى و دائى بود ، جامعه به سوى غربى شدن گرايش داشت . وسايل رفاه غربى ، ماشينهاى ساخت غرب و انديشههاى غربى از جمله افكار كمونيستى ، روز به روز در جامعه هندى رسوخ بيشتر مىيافت . اما انديشههاى هندى نيز بىطرفدار نبود . صوفى گوشهنشين سر ارابيندو « 6 » كه در شهر مستعمرهء فرانسوى پوند يشرى « 7 » مىزيست ، با انگليسى فصيح و بليغ خود ، انديشههاى و دائى را از نو تعبير و تفسير مىكرد .
تحولات اجتماعى اين دوره نيز كم اهميت نبودند . نهضت هريجانهاى مهاتما گاندى بهگونهاى محسوس ، طرز برخورد كلى هندوهاى كاستهاى بالا را نسبت به كاستهاى پايين تغيير داده بود . در اثر كوششهاى گاندى جامعهء هندو ، بهگونهاى فراگير ، پذيرفت كه آدميان با يكديگر برابر و برادرند .
در اين راستا نخستين انگيزه را مبلغان مسيحى پايه گذاشتند . نخستين هندويى كه فعاليتهاى او در اين راستا مؤثر افتاد رام كريشنا بود . اما در نتيجه تلاشهاى گاندى اين اصل مقبوليت همگانى پيدا كرد . يكى ديگر از مشخصات اين دوره شركت زنان در فعاليتهاى اجتماعى بود . ليبرالهاى روزگار گذشته ، دربارهء حقوق زنان ، حرف بسيار زده بودهاند اما به استثناى
هامش
( 1 ) .Sir Jagdis Bose( 2 ) .C . V . Raman( 3 ) .Das Gupta( 4 ) .Sir J . Sarkar( 5 ) .Sir M . Iqbal( 6 ) .Sri Arabindo( 7 ) .Pondichery