رسيد كه بيست و هفت نفر از آنان انتخابى بودند . هنوز رياست شورا با نايب السلطنه بود . موضوع اكثريت آراء در كار نبود ، اما علاوه بر گفتوگو و بحث دربارهء بودجه ساليانه مطرح كردن سؤالات و قطعنامههاى كلى مجاز دانسته شد . همين گونه تغييرات در شوراهاى ايالتى داده شد . دو نوآورى عرضه شد ؛ يكى انتخابات مستقيم براى اعضايى كه به مناسبت شغل عضو شورا نبودند ، ديگرى انتخاب نمايندگان مخصوص قشرهاى مسلمان . اين نوآورى دومى حاصل تأسيس مسلمليگ در سال 1906 بود كه خود واكنشى بود نسبت به نفوذ روزافزون هندوان . با اين استدلال اين امتياز داده شد كه چون يكى از شرايط حق انتخاب داشتن مستغلات و املاك بود و اين شرط مانع از آن بود ، كه در حوزههاى مسلماننشين ، مسلمانان به نسبت جمعيت خود در انتخابات شركت كنند پس به جوامع مسلمان اين حق داده شد . اين قانون روى هم رفته در زمينهء انتخابات و داشتن دولتى كه مسئوليت بر عهده داشت گامى رو به جلو بود . تحوّلات بعدى ناچار بود در همين راستاى مسئوليت دولت صورت بگيرد . اما مورلى با شدت مانع از چنين تحولى شد .
بعضا به علت نظرتنگى و دورانديش نبودن و بعضا به سبب احتراز از برانگيختن وحشت و واهمهء انگليسيان مخالف .
اين اقدامات روى هم رفته باعث رضايت كم يا بيش اعضاى معتدل كنگره شد . كوخيل كه در استفاده از تسهيلات شوراهاى نو بنياد استاد بود شوراى سلطنتى را تبديل كرد به تريبونى كه از پشت آن نظرات و آراى ملّىگرايان معتدل بيان شود . يكى از نخستين قطعنامههاى او تقاضاى آموزش ابتدايى همگانى بود . اين خوشبينى توأم بااحتياط با اقدامات نايب السلطنه نوين لرد هاردينگ ، « 1 » كه در سال 1910 به جاى مينتو منصوب شده بود ، تاييد شد .
هاردينگ سياستمدارى كاركشته ، ليبرالى معتقد و با تهوّر بود . در پس نقابى از
هامش
( 1 ) .Hardinge