بلكه مشاور مورد اطمينان و محرم اسرار نيز به شمار مىآمد . براى مشاوره و راهنمايى بيشتر شاه از شوراى صاحبمنصبان استفاده مىكرد . اما سندى در دست نيست كه حكايت كند شوراى وزيران به گونهاى منظم تشكيل مىشده است .
امور ادارى را گروهى به هم پيوسته از صاحبمنصبان برعهده داشتند .
نمىدانيم اينان براساس كدام آييننامه استخدام مىشدهاند . اما نبايد با آنچه در نظام موجود در شمال هند بود تفاوت چندان داشته باشد . در شمال انتخاب بر اساس ملاحظات معقول و متعادل از اصل و نسب و كاست و ارتباطات و معلومات صورت مىگرفت . اوامر و فرمانها را نخست شاه به طور شفاهى صادر مىكرد و بعد مكتوب و ضبط مىشد . قراردادها و تعهدات مىبايست از سوى صاحبمنصبان گواهى شود . كشور سلطنتى چولا به تعدادى ماندالام ( ايالت ) - معمولا هشت يا نه - و هر ماندالام تعدادى والاندوسر يا ناحيه ، و هر ناحيه نيز به تعدادى روستا تقسيم مىشد كه با نامهاى كورام ، نادو يا كوتام موسوم بود .
گاهى روستايى بزرگ را به عنوان يك واحد ادارى به حساب مىآوردند و آن را تاينور مىخواندند . كوچكترين واحد ادارى روستا بود . از اين نظر تفاوت چندانى ميان نظام ادارى چولا با نظام كوپتا نبود . اما طبيعت مديريت روستا تفاوت فاحش داشت . درجهء خودمختارى روستا در ادارهء امور خود ، با در نظر گرفتن مقتضيات زمان ، حيرتانگيز بود . دخالت مأموران چولا در امور روستا بيشتر جنبهء مشورتى و بازرسى داشت تا مديريت . به اين ترتيب ، نوعى پيوستگى و تداوم در توسعه و نشو و نماى محلى ديده مىشد كه نتيجهء مستقيم عدم تأثير تغييرات سياسى مراتب بالاى دولتى بود . شايد به همين دليل در اين دوره نوعى تداوم و استمرار فرهنگى كلى در ناحيهء تاميل ديده مىشود كه بههنگام مقايسه با ديگر نواحى شبهقارهء هند برجستگى و درخشندگى ويژه دارد .
تاريخ هند ( فارسى ) — صفحة 271
مساهمون: روميلا تاپار
ص٢٧١