روميان در مواردى حتى تا صحراى گوبى « 1 » رفتوآمد مىكردند ، اما تجار هندى باسرعت به مزاياى ميانجيگرى و دلالى تجارت اشياى تجملى ميان چين و روم پىبردند . در ضمن تجارت با روم انگيزهاى بود براى رونق گرفتن بازار دادوستد با جنوب شرقى آسيا . سعى شد تا راههاى خشكى براى بازرگانى با برمه و اسام احداث شود . اما معلوم شد راههاى دريايى مناسبترند . البته خطرات سفرهاى دريايى به مراتب بيشتر بود ؛ همانگونه كه از داستانها و ماجراهاى بازرگانان عازم جزاير طلايى ( جاوه ، سوماترا ، بالى ) آشكار است . اما سود هنگفت تجارت ادويه با روم جوابگوى تمام خطرات احتمالى بود . پس جاى شگفتى نيست نخستينبار جامعهء بازرگانان سواحل غربى و شرقى هندوستان بودند كه دل به دريا زده ، خطر سفر كردن رو به مشرق را پذيرفتند .
هامش
( 1 ) .Gobi