اصطبل ساختهاند كه گنجايش نگاهدارى حدود ده رأس اسب دارد ؛ و در ميان حياط آن سكويى چارگوش ، به وسعت دو كن [ - سه ذرع و نيم ] هر بر آن و بلندى نزديك سه شاكو [ - يك گز ] برآوردهاند . بر آن سكو مسافران هم مىتوانند خيمه و چادر بزنند و اينجا بياسايند .
تركيب بناى چاپارخانه همهجا كموبيش چنين است . اما آن را همه با خشت و گل ساختهاند و بسا كه پلگان و ديوار آن شكم داده و تارهاى عنكبوت بر آن گرفته و پر از خاك و خاشاك است ، و چنان كثيف كه به وصف درنمىآيد . اما مسافران كه در چاپارخانه منزل مىكنند و پول نقره ناچيزى به سرايدار مىدهند ، مىتوانند نان و تخممرغ و ديگر ما يحتاج را به دست آورند ، پس نياز نيست كه خود پختوپز بكنند ، و گرفتار زحمتى كه منزل كردن در كاروانسرا دارد نيستند .
منازل راه بوشهر به تهران
راههاى ايران در چند مسير است . يكى راهى است كه از خليج فارس به تهران مىرود كه نام و مسافت منازل آن در زير مىآيد :
يك راه كه از بوشهر به تهران مىرود ، با منازل زير : بوشهر به برازجان ، ( 8 فرسخ ) ، به دالكى ( 4 فرسخ ) ، به كنار تخته ( 3 فرسخ ) ، به كازرون ( 8 فرسخ ) ، به ميانكتل ( 5 فرسخ ) ، به دشت ارژن ( 3 فرسخ ) ، به زينيان ( 3 فرسخ ) ، به چنار دالكى ( 36 فرسخ ) ، به شيراز ( 3 فرسخ ) ، به زرقان ( 6 فرسخ ) ، به تخت طاووس ( 6 فرسخ ) ، به قوامآباد ( 6 فرسخ ) ، به مرغاب ( 6 فرسخ ) ، به خان گرگان ( 4 فرسخ ) ، به دهبيد ( 4 فرسخ ) ، به خانخوره ( 5 فرسخ ) ، به سورمق ( 7 فرسخ ) ، به آباده ( 4 فرسخ ) ، به سنگستان ( 5 فرسخ ) ، به ايزدخواست ( 6 فرسخ ) ، به مقصودبيك ( 3 فرسخ ) ، به قمشه ( 4 فرسخ ) ، به مهيار ( 5 فرسخ ) ، به مرق ( 6 فرسخ ) ، به اصفهان ( 3 فرسخ ) ، به گز ( 4 فرسخ ) ، به مورچهخورت ( 6 فرسخ ) ، به بيدشك ( 6 فرسخ ) ، به سه ( 2 فرسخ ) ، به قهرود ( 5 فرسخ ) ، به كاشان ( 7 فرسخ ) ، به سنسن ( 6 فرسخ ) ، به پاسنگان ( 7 فرسخ ) ، به قم ( 4 فرسخ ) ، به پل دلاك ( 4 فرسخ ) ، به حوض سلطان ( 6 فرسخ ) ، به كنارگرد ( 7 فرسخ ) ، به كهريزك ( 3 فرسخ ) ، به تهران ( 3 فرسخ ) .
جمع مسافت اين مسير 196 فرسخ برابر 300 رى ژاپنى [ - 1200 كيلومتر ] و نزديك 40 منزل است . اين منازل كه ياد شد ، در سفر كاروانى است . در سفر چاپارى ، اين مسافت را 12 روزه مىتوان پيمود . منزلهايى كه در زير ياد مىشود همه در مسير سفر چاپارى است : از بوشهر به شيراز ، راه كمى هموارتر از طريق فيروزآباد مىرود و به شيراز مىرسد . اما گويا در اين مسير هنوز كاروانسرا ساخته نشده است . نيز مىگويند كه راهى هم از بندر ديلم و از مسير