تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سفرنامه فورو كاوا ( فارسى ) — صفحة 128

مساهمون:

ص١٢٨

وزير جنگ به جاى سپهسالار

براى رياست كل قشون منصب سپهسالارى ايجاد ، و اخيرا ميرزا حسين خان [ مشير الدوله ] به اين مقام منصوب شد . او همزمان سمت‌هاى وزير جنگ و وزير خارجه را داشت . اما پس از آن‌كه در روز 14 سپتامبر سال 13 ميجى [ - 1880 م . ] كنار رفت ، مقام سپهسالارى هم منسوخ شد و شاهزاده [ كامران ميرزا ] نايب السلطنه به مقام وزير جنگ و ميرزا سعيد خان به امور خارجه منصوب شدند .

اصلاحات ميرزا حسين خان

ميرزا حسين خان كه سپهسالار و وزير جنگ و وزير امور خارجه پيش بود ، در اوايل كار شغل سركنسولى در بمبئى داشت و سپس به وزارت مختار ايران در روسيه [ سن‌پترزبورگ ] مأمور شد و نيز چهار سال مقام وزيرمختارى در ممالك عثمانى ، انگليس ، فرانسه و اتريش را داشت . او پس از بازگشتن به ايران دست به اصلاحات در نظام لشكرى و نيز سازمان ادارى زد ، و 27 سال در خدمات [ گوناگون ] دولتى گذرانده بود . اما اقداماتش بدگمانى و ضدّيت روحانيان را برانگيخت و مقاصد اصلاحىاش به انجام نرسيد . عاقبت بر اثر سعايت‌ها او را به قزوين تبعيد كردند . مىگفتند كه او تا هنگام بركناريش همچنان مىكوشيد تا بودجه لشكرى را افزايش و وضع قشون را بهبود دهد ؛ اما گويا آرزو و هدفش به حصول نپيوست .

بودجه نظام

براى مخارج گوناگون قشون هر سال نزديك به دو كرور تومان معادل 000 ، 000 ، 2 ين ژاپن معين است . ميرزا حسين خان [ سپهسالار ] در مدت تصديش كار استيفاى قشون را هم در ادارهء خود داشت ؛ امّا گويا پس از عزل او مستوفى الممالك كار استيفاى لشكرى را هم در ابواب جمعى خود درآورده و امور استيفاى كشورى و لشكرى هر دو را در دست گرفته است .

مقرّرات لشكرى

مقرّرات نمونه اتريش

تاكنون جز نظامات كلى مملكتى ، مقررات خاصى براى قشون ايران نبوده است . به تازگى مقررات نظامى اتريش به عنوان نمونه‌اى مورد توجه واقع شده است . اما با ملاحظه احوال سياسى و نظامى ايران مىتوان تصور كرد كه پيشرفت سياسى ، ملى و لشكرى هنوز به اندازه‌اى