پرسش من درباره علمى است كه از آبا و اجدادت براى ما نقل شده و احاديثى كه به صورت مختلف روايت شدهاند ، با وجود اين اختلاف چگونه به آنها عمل شود ؟ آيا احاديثِ اختلافى را به شما بازگردانيم ؟
امام عليه السلام به او نوشت ( و من آن را خواندم ) :
آنچه را مىدانيد سخنِ ماست ، بدان مُلزَم باشيد ، و آنچه را كه نمىدانيد قولِ ما باشد [ و احتمال مىدهيد كه سخنِ ما نباشد ] ، به خودمان برگردانيد « 1 » .
در اينجا امام عليه السلام اصحابش را وا مىدارد كه رواياتِ اختلافى و مدوّناتى را كه صحّت نسبت آنها به اهل بيت عليهم السلام مشكوك است ، به آن حضرت ارجاع دهند تا نقلهاى صحيح را توثيق كند و و احاديث ساختگى و دروغين يا آنها كه غلط و اشتباه در آنها راه يافته است ، ترك شود .
بعضى از اصحاب امام هادى عليه السلام تفسيرى به نام الأمالي في تفسير القرآن را از آن حضرت روايت كردهاند كه چاپ شده و در دسترس است ، گرچه بعضى از بزرگان در نسبت اين كتاب به امام عليه السلام ترديد دارند .
علّامه سيّد محسن امين كتابى را درباره احكام دين و رسالهاى را در رد بر اهل جبر و تفويض براى امام هادى عليه السلام ذكر مىكند « 2 » .
هريك از ابو طاهر « 3 » و عيسى بن احمد بن عيسى « 4 » و على بن رَيّان « 5 » ، نسخهاى را از امام هادى عليه السلام روايت كردهاند .
شيخ عزيز الله عُطارِدى احاديث امام هادى را در كتابى گرد آورده و به نام مسند الإمام الهادي به چاپ رسانده است .
هامش
( 1 ) . بصائر الدرجات : 544 ، حديث 26 .
( 2 ) . اعيان الشيعه 1 : 380 ؛ نيز بنگريد به ، الذريعه 5 : 80 ، مورد 312 .
( 3 ) . رجال نجاشى : 460 ، رقم 1256 .
( 4 ) . همان : 297 ، رقم 806 .
( 5 ) . همان : 278 ، رقم 731 .