نيز رسالة الذهبيه از امام رضا عليه السلام مىباشد كه آن را براى مأمون عبّاسى نوشت و مأمون دستور داد آن را با آب طلا بنويسند و از اين رو ذهبيّه ( طلايى ) ناميده شد ( وجه ديگرى نيز براى نامگذارى آن گفتهاند ) و اين رساله بارها چاپ شده است .
همه اينها غير مطالبى است كه امام عليه السلام بر اصحاب خود و بر فقها و فقهآموزانِ آن زمان ، املا كرد ؛ زيرا امام عليه السلام مجالس تدريس و املاى حديث داشت .
على بن على خُزاعى - برادرِ دعبل شاعر - مىگويد :
ابوالحسن ، على بن موسى الرضا عليه السلام در طوس ، در رجب سال 198 براى ما املاى حديث كرد ، گفت : پدرم ، موسى بن جعفر مرا حديث كرد « 1 » .
اين سخن ، به وجود مجالسى صراحت دارد كه امام رضا عليه السلام در آن علوم اسلامى را بر علما و حافظانِ مسلمان املا مىكرد ، و اينكه آن حضرت به تدوين و مُدوَّنات اهتمام داشت .
امام جواد عليه السلام
امام جواد عليه السلام مسيرتدوين وحفظ مدوَّنات ( وسعى فراوان براى ضبط و ماندگارى آنها ) را ادامه داد . مأمون عبّاسى مجالس مناظرهاى را سامان داد تا آن حضرت را با دليل و برهان به زانو درآورد يا به لحاظ خُردسالىاش از شأنِ علمى امام بكاهد ، ليكن در اين كار ناكام ماند و نتيجه عكس داد ؛ چراكه امام عليه السلام با علم و دانايى [ خدادادِ ] خويش ، فقها وعموم مسلمانان را مات ومبهوت ساخت . اهتمامِ آن حضرت به مسائلِ اعتقادى در كنار توجّه به فقه و تدوين حديث ( به جهت شرايطى كه امام در آن مىزيست ) مشهور است .
امام جواد عليه السلام تلاشهاى خود را بر اداره مجالس مناظره و رد و بدل مطالبِ علمى منحصر نساخت ، بلكه مسير توثيق منقولات را ادامه داد . آن حضرت به كتاب امام على عليه السلام و آنچه از امام باقر و صادق عليه السلام نقل مىشد ، اطلاع كامل داشت .
هامش
( 1 ) . امالى طوسى 1 : 359 و 361 ؛ نيز نگاه كنيد به : رجال نجاشى : 277 ، رقم 727 .