رسول خدا حج گزارد و احرام بست و سايبان برنگرفت [ ليكن ] به خانه و خيمه داخل مىشد و به سايه محمل و ديوار درمىآمد ! ما همان عمل رسول خدا را به جا مىآوريم .
در اين هنگام ابو يوسف خاموش ماند « 1 » .
كتاب حضرت على عليه السلام نزد امام كاظم عليه السلام محفوظ بود . امام به آن كتاب عمل مىكرد و آن را به اصحابش و ديگران - به ويژه در مسائل اختلافى - نشان مىداد .
حَمّاد بن عثمان مىگويد : از امام كاظم عليه السلام درباره مردى پرسيدم كه از دنيا رفته است و مادر و برادرش برجاى ماندهاند .
فرمود : اى شيخ ، مىخواهى حكم را از كتاب [ على ] بدانى ؟
گفتم : آرى .
فرمود : على عليه السلام مال را به خويشاوند نزديك و نزديكتر مىداد .
گفتم : پس برادر چيزى را ارث نمىبرد ؟
فرمود : به تو گفتم كه على عليه السلام مال را به نزديك و نزديكتر مىداد « 2 » .
پاسخ امام عليه السلام بيانِ قاعده كلى است ، بىآنكه تفصيل ماجرا را بازگويد ؛ زيرا شنونده مقصود را دريافت . امام حكم را به صراحت نگفت ، چراكه حاكمان و پيروان آنها در كمين بودند كه آن حضرت از آبا و اجدادش ، از پيامبر صلى الله عليه و آله چه نقل مىكند .
در اين حديث ملاحظه مىشود كه امام عليه السلام جواب خود را به عرضه كتاب بر سائل ، ارجاع مىدهد و استحكام مىبخشد تا اطمينان سؤال كننده فزونى يابد . امام عليه السلام مانند ديگران از پيشِ خود پاسخ نمىگويد .
اگر تاريخ « كتاب حضرت علي عليه السلام » را نزد ائمّه عليهم السلام وارسى كنيم ، درمىيابيم كه اندك اندك اين كتاب در فقه امام باقر و امام صادق عليه السلام به شكل قابل ملاحظهاى ، بارز
هامش
( 1 ) . فروع كافى 4 : 353 ، حديث 15 .
( 2 ) . فروع كافى 7 : 91 ، حديث 2 ؛ تهذيب الأحكام 9 : 270 ، حديث 981 .