* مدرسه اجتهاد به مشروعيّت اجتهاد پيامبر قائل بود . امّا مدرسه « تعبّد محض » آن را انكار مىكرد ؛ زيرا مبتنى بر ظن و گمان است و ميان فرض و تخمين و جزم و يقين ، فاصله بسيارى وجود دارد .
* مكتب اجتهادى مىگفت كه پيامبر صلى الله عليه و آله براى جانشينى پس از خود ، وصيّت نكرد . امّا مكتب اهل بيت ، عقيده داشت كه رسول خدا صلى الله عليه و آله به جانشينى حضرت على و اهل بيت عليهم السلام - بعد از آن حضرت - نصّ دارد .
* قريش و مدرسه اجتهاد از تدوين سنّت پيامبر صلى الله عليه و آله جلوگيرى كردند . امّا مدرسه اهل بيت به تدوين سنّتِ پيامبر پرداختند و على رغم شرايط دشوار آن دوران ، به تدوين فراخواندند .
* مدرسه اجتهاد قائل بود كه « كتاب خدا ما را بس است » و « كتاب خدا را با چيزى نمىپوشانم » امّا مدرسه اهل بيت درباره قرآن بر اين باور بود كه : « قرآن در بر دارنده چند وجه است » « 1 » و فهم حقايق قرآن و تفصيل آياتِ آن ، جز از طريق سنّت و تفسير كسانى كه از سوى خدا طلايه دارانِ علمِ قرآناند ، امكان ندارد .
* مدرسه اجتهاد به اينكه سخن صحابى بر قرآن عرضه شود ، تن نمىداد ، بلكه قول و عمل صحابى را مخصِّص قرآن مىدانست . امّا مدرسه اهل بيت به لزوم عرضه كلام آنها به قرآن و طرح آنچه بر خلافِ قرآن باشد ، فراخواند . از امام صادق عليه السلام روايت شده كه فرمود : « هرگاه برايتان حديثى را گفتم ، خواستگاهِ قرآنى آن را از من بپرسيد » « 2 » يا فرمود : « سخن مرا بر كتاب خدا عرضه بداريد ، آنچه را موافق با قرآن بود برگيريد ، و آنچه را بر خلافِ قرآن بود دور افكنيد » « 3 » .
هامش
( 1 ) . نهج البلاغه ، خطبه 77 .
( 2 ) . المحاسن 1 : 269 ، باب 37 ، حديث 358 ؛ اصول كافى 1 : 59 ، باب الردّ إلى الكتاب والسنّه ، حديث 5 .
( 3 ) . الاستبصار 1 : 190 ، باب 112 ، حديث 9668 .