اين سخن ، مواضع هر دو مكتب و امتداد آن دو را در عصر اموى و عبّاسى مىنماياند و اختلاط احاديث را برملا مىسازد به گونهاى كه تميز حديث صحيح از ضعيف دشوار است . اين ، همان چيزى است كه خلفا براى عصرهاى آينده مىخواستند .
پرسش و سنجش
تصريح به نام ده تن از صحابه كه بهشتىاند « 1 » ، بر خلافِ سيره عملى آنهاست . چگونه مىتوان طلحه و زبير را كه با امام على عليه السلام جنگيدند - و آن حضرت در آن زمان خليفه شرعى بود - همه را اهل بهشت دانست ؟ ! در حالى كه مىدانيم حق يكى است ؛ اگر حضرت على عليه السلام بر حق باشد طلحه و زبير بر باطلاند و به عكس .
با خبر « عشره مبشّره » « 2 » در برابر حديثِ بخارى چه كنيم كه از پيامبر نقل مىكند كه فرمود :
هر گاه دو مسلمان با هم بجنگند ، هر دو دوزخى اند .
راوى مىپرسد : اى رسول خدا ، قاتل دوزخى است . . . مقتول چرا دوزخى باشد ؟
فرمود : بدان جهت كه او قصد كشتن حريفش را داشت « 3 » .
اين حديث ، انسان را دچار حيرت مىسازد و درمىماند كه طلحه و زبير را بهشتى بداند يا دوزخى ؟
وظيفه صحابى چيست ؟ آيا با گروه ياغى مبارزه كند تا به امر خدا تن دهد يا چنان كه ابن عُمَر مىگويد ، از هركس غلبه يافت پيروى كند ؟ !
هامش
( 1 ) . مسند احمد 1 : 187 ، حديث ؛ 629 ، سن - ن اب - ن ماجه 1 : 48 ، حديث 133 ؛ سن - ن ترمذى 5 : 647 ، حديث 3747 .
( 2 ) . اين ده نفر صحابى بهشتى ، بر اساس احاديث اهل سنّت ، عبارتند از : ابوبكر ، عمر ، عثمان ، حضرت على عليه السلام ، طلحه ، زبير ، سعد بن ابى وقّاص ، عبدالرحمن بن عوف ، سعيد بن زيد ، ابو عبيدة بن جَرّاح ( م ) .
( 3 ) . صحيح بخارى 1 : 20 ، حديث 31 ( و جلد 6 : 2520 و 2594 ، حديث 6841 و 6672 ) ؛ صحيح مسلم 4 : 2213 ، حديث 2888 .