در اين باره اگر تأمل و دقت كنيم ، متوجه مىشويم اين علامت كه اينك موجود است نمىتواند صحيح باشد ؛ زيرا به هنگامىكه ابن زبير دو درِ شرقى و غربى را بر روى زمين نهاد . حجاج ثقفى پس از او درِ شرقى را به اندازهء دو متر از سطح زمين بالا برد و درِ غربى را بطور كامل بست . پس اين اشتباهى است كه به وسيلهء كارگران سازندهء كعبه در دوران سلطان مراد چهارم رخ داده است ؛ زيرا آنان هنگامىكه بدين جايگاه از ساختمان كعبه رسيدند ، براى محافظت و نگهدارى محل درِ غربى كه در قديم بوده است ، ساختمانى را شبيه ساختهء ابن زبير در اين محل به وجود آوردند سپس به وسيله سنگهاى شبيكى « 1 » ؛ همانگونه كه حجاج ثقفى آن را پوشانده بود ، بر آن قرار دادند . ليكن كارگران اشتباه كرده و ارتفاع آن را به اندازهء يك متر و ربع از سطح زمين بالا بردند . بستن اين در در روز بيست و سوم ماه رمضان سال 1040 هجرى صورت گرفته است .
برخى معتقدند كه ديوار پشت كعبه ، به علت وجود چوبهاى قديمى ، همان ساختهء ابن زبير است ! در صورتىكه اين گفته نمىتواند صحيح باشد ؛ زيرا سلطان مراد چهارم كعبه مكرمه را از چهار طرف مجدداً از نو بنا نهاد . اما جايگاه درِ غربى كعبه كه به وسيلهء ابن زبير گشوده شده بود ، همين مكان مىباشد و چوب و علامتهاى در ، خود گواه بر اين پندار است . ليكن مىگوييم درِ غربى كعبه به هنگام ساختمان ابن زبير داراى ارتفاعى از سطح زمين نبوده و شايد به اندازهء يك يا دو وجب از زمين بلندتر بوده باشد .
سؤالى كه در اينجا پيشمىآيد اين است كه چوبضخيمى كه هم اكنون بر ديوار قرار دارد ، آيا از دوران سلطان مراد چهارم به هنگام ساختمان كعبه در سال 1040 هجرى بودهيا اينكه از دوران ابن زبير به يادگار مانده است ؟ ما معتقديم كه اين چوب از ساختمان كعبه ، به وسيلهء ابن زبير باقى مانده و گواه بر اين گفته اين است كه : آنچنانكه اين چوب ضخيم را از نزديك ملاحظه كرديم به مانند مردى كهنسال است كه سالها از عمر او گذشته باشد و گذران عمر ، موجب پيدايش چين و چروك در پوستش شود . اين چوب نشان از قدمتى زياد دارد ؛ زيرا سالها در معرض باران بوده ، گرچه در زير پرده قرار داشته است ، و
هامش
( 1 ) - نام منطقهاى در اطراف مكه مىباشد . « مترجم »