محمود است و بعضى مذموم . و علم آخرت بر دو قسم است : اوّل علمى كه مقصود لِذاته باشد . و « 1 » دوم علمى كه مقصود به آن عمل باشد تا آنكه آن عمل وسيلهء علم مقصود لِذاته گردد . و علم آخرت بتمامه محمود است و اگر به آن ارادهء دنيا كرده شود ملحق به علم دنيا خواهد شد « 2 » .
امّا قسم اوّل از اين علم عبارت است از نورى « 3 » كه در دل پيدا مىشود بعد از پاكيزه ساختن آن از صفات ذميمه ، و بعد از آن منكشف مىشود به سبب اين نور امورى كه پيش از آن اسمى چند از آن امور شنيده و به حقيقت آن نرسيده بود ، و واضح مىشود از براى صاحبش معناهاى بسيار كه مبهم بود تا آنكه حاصل مىشود معرفت حقيقى به ذات واجب الوجود و « 4 » به صفات آن به قدر امكان و به افعال حقّ و حكمت در آفرينش دنيا
[ m . b 3 ]
و آخرت و كيفيّت پيدا شدن آخرت از دنيا و معرفت به معناى پيغمبرى و « 5 » پيغمبر و معناى امامت و امام و معناى وحى « 6 » و الهام و معناى ملائكه و شياطين و كيفيّت دشمنى شيطان با انسان و كيفيّت ظاهر شدن فرشته از براى پيغمبران و كيفيّت آمدن وحى به ايشان و سخن گفتن فرشته با امام و معرفت به باطن آسمانها و زمين و معناى قلب و كيفيّت برخورد جنود ملائكه با شياطين در آن ، و فرق ميان خاطر ملكى با « 7 » خاطر « 8 » شيطانى و معرفت آخرت و بهشت و دوزخ و عذاب قبر و صراط و ميزان و شفاعت و حساب و معناى آنكه آدمى خود به حساب خود خواهد رسيد و آنكه دار آخرت دار حيات و زندگى است و معناى لقاى خدا و معناى نظر
هامش
( 1 ) .a- و .
( 2 ) . خواهد شد /aمىشود .
( 3 ) . است از نورى /a sاز نورى است .
( 4 ) .a- و .
( 5 ) .s a- پيغمبرى و .
( 6 ) . وحى /aوهم .
( 7 ) .s- خاطر ملكى با .
( 8 ) . خاطر /aخواطر .