چنان كه در آيهء شريفه وارد شده است : « لَايَخَافُ ظُلْمًا وَلَا هَضْمًا » « 1 » أي نقصا ، و « الهضم : النقص ، والهضم : الكسر ، وهَضَمتُ الشيء : كَسَرتُهُ » . « 2 »
ومحتمل است كه مراد آن جناب عليه السلام از اين كلام رد باشد بر استدلال أهل اين مذهب بر اين مطلب به ظواهر آيات واخبار ؛ به اين كه عاقل مىداند كه استدلال بر وجود صفتي در ذات نور الجلال خدا به ظواهر آيات / 84 / واخبار واستحسان أفكار وانظار وقتي درست است كه عقل صريح وصحيح حكم به امتناع آن نداشته باشد ، بلكه حكم بر جواز وامكان داشته باشد وممكن نيست كه عقلي راضى شود به اين كه تمسك جويند در اثبات امرى به ظواهر نقل اگر چه محذور ومحظور باشد به صريح عقل .
بعد از بيان منشأ اين اعتقاد فاسد ومأخذ اين رأى كاسد را فرمود به قول شريف خودش : من أخذ علم ذلك . . . الخ ؛ هر كس اخذ نمايد علم معارف وآياتِ متعلقه بر عقايد را براي خود وطلب نمايد وجود وادراك آنها را از قِبَلِ نفس خود ورجوع نكند در أفكار وتوهمات خود به سوى معيارِ عيارِ نفوسِ قدسيّه - كه خدا آن نفوس را منزه داشته است از راه يافتن باطل به سوى آن نفوس كاملهء قادسه - زياد نمىكند چنين علم مگر دورى از حق ؛ زيرا كه خداى عز وجل ، اين علم را خاصّهء قومي كرده است كه آنها عاقلاند وعالماند وفاهماند وايشان معصوماند از خطا وزلل وچكيدهء نورند از أزل .
پس حصول علوم حَقّهء مخفيّه وادراك رموز توحيد رقيقهء مخبيّه ووصول معارف الهيّه ، ممكن نيست مگر به وسيلهء معصومين عليهم السلام ؛ زيرا كه ايشاناند وسايط فيض اله بر جميع خلق وطرق إلى الله بر سلّاك حق .
[ اراده وابداع ]
متن :
قَالَ عِمْرَانُ : يَا سَيِّدِي ، أَ لَا تُخْبِرُنِي عَنِ الْإِبْدَاعِ ؟ أَ خَلْقٌ هُوَ أَمْ غَيْرُ خَلْقٍ ؟ قَالَ لَهُ الرِّضَا عليه السلام : بَلْ
هامش
( 1 ) . سورهء طه ، آيهء 112 .
( 2 ) . الصحاح ، ج 5 ، ص 2059 ؛ لسان العرب ، ج 12 ، ص 613 .