وگفتگو را .
از جملهء أمثال ، آن است كه امام عليه السلام سابقاً فرمود مَثَل جعل واجب ، ممكنات را مَثَل اضائهء سراج است كه نه چيزى از أو كم آيد ونه چيزى در أو فزايد ونه أو در مستضى است ونه مستضى در اوست .
وباز از آن جمله است تأثيرات نفس در بدن كه نه قائم است به بدن ونه داخل در بدن . وموافق اين مقام است حديث از أمير المؤمنين عليه السلام : من عرف نفسه فقد عرف ربه . « 1 »
واز آن جمله است صدور آثار از نفوس كبار أذكياء ابرار در اجرام سماوي وأحجار وأثمار به اذن خداوند قهار غفار بدون توسط أسباب وآلات كار در روزگار ، چنان كه وارد شده است در اخبار وآثار أنبيا وأوليا وأنصار . وأمثال اينها از براي صاحب دل هوشيار ، بىشمار وبي احصاء است ؛ با اين كه گفته شده است از مطلب دورى واين نيست جلوگاه دل كور .
يار نزديك تر از من به من است * خاك بر فرق من وتمثيل من
وفرمود : « وَلِلَّهِ الْمَثَلُ الْأَعْلَى » « 2 » . كلمهء لام مفيد اختصاص است ؛ يعنى خدا را مختص است مثل فرمودن مثل أعلى وعالم هم مثل از راه وحى وتنزيل ملك جليل مىگويد ، جاهل راهى به غلط مىپويد . وباز تجديد كلام مىشود به اين كه مراد از نور زماني كه مبدأ فياض شد كلام امام عليه السلام در مقام تحقيق وارشاد به ادراك سبب فاعلىمى شود مر ابصار را / 55 / ودر رد به عمران .
وشك نيست كه ضوء ، چنان كه عمران ذكر كرده است ، ممكن نيست كه فاعل ابصار شود وبر فرض اين كه فاعل صورت ادراكية بشود ، نافع به مطلب عمران
هامش
( 1 ) . مجمع البحرين ، ج 2 ، ص 240 وج 4 ، ص 348 ؛ شرح أصول الكافي ، محمد صالح مازندرانى ، ج 3 ، ص 23 و 70 وج 4 ، ص 118 وج 6 ، ص 70 ؛ شرح مئة كلمة ، ابن ميثم البحراني ، ص 57 ؛ شرح كلمات أمير المؤمنين عليه السلام ، عبد الوهاب ، ص 9 ؛ الصراط المستقيم ، ج 1 ، ص 156 ؛ عوالي اللئالي ، ج 1 ، ص 54 وج 4 ، ص 102 ؛ الجواهر السنيه ، ص 116 ؛ بحار الأنوار ، ج 2 ، ص 32 از پيامبر أكرم صلى الله عليه وآله ، وج 6 ، ص 251 وج 57 ، ص 324 ؛ وج 58 ، ص 91 و 99 وج 66 ، ص 293 وج 67 ، ص 35 .
( 2 ) . سورهء نحل ، آيهء 60 .