حاضر ) است كه غالباً با رسالهء مرحوم آيةاللَّه سيّد محمّد هاشم موسوى خوانسارى اشتباه مىشود .
رسالهاى هم مربوط به حدود قرن يازدهم هجرى در اين باب موجود است كه مؤلّف آن ، ناشناخته است . رسالهاى نيز به نام ترجمة أبي بصير وإسحاق بن عمّار از أبو تراب بن أبي القاسم موسوى خوانسارى ( م 1346 ق ) مىشناسيم . « 1 » علاوة بر اينها رسالههاى ديگرى در اين موضوع وجود دارد . علاوة بر رسالههاى مستقل مطالبى هم در ضمن كتابهاى رجال وتراجم وكتب جرح وتعديل ، دربارهء أبو بصير ذكر شده است .
عديمة النظير في أحوال أبي بصير
چنان كه آمد ، اين رساله - كه به حق ، عديمة النظير وبىهمتاست - اثر گرانسنگ وارزشمند مهدى موسوى خوانسارى است . وى رسالهء خويش را در كمال دقّت وظرافت نگاشته وتمام نكات مورد بحث ونظر دربارهء أبو بصير را كه باعث اشتراك واشتباه در سلسله سند روايت ودر نهايت ، موجب وثاقت يا ضعف سند مىشده ، با براهين محكم ، بيان نموده است .
اين رساله از يك « مقدّمه » وچند « فصل » ويك « خاتمه » تشكيل يافته است . مقدّمه در بيان كساني است كه به « أبو بصير » معروف شدهاند ، كه بيشتر أهل فن ، معتقدند كه اين لفظ ، بين چهار راوي مشترك است ، گرچه بر غير اين چهار نفر نيز اطلاق شده است .
فصلهاى پنجگانهء كتاب نيز دربارهء معرّفى اشخاصى است كه به أبو بصير ، معروف ومشهورند . البتة فصل چهارم ، مفصّلتر است وخود به ده « مبحث » تقسيم شده ودر هر مبحث به مثالهايى از كتب فقهى وحديثي استشهاد شده است .
هامش
( 1 ) . الذريعة ، ج 4 ، ص 148 .