بندهام هر چه بخواهد ، خواهم داد ، پس چون بندهء نمازگزار مىگويد : « الْحَمْدُللهِ رَبِّ الْعالَمينَ » خداوند مىگويد : بندهام ثنايم گفت و چون گويد : « مالِكِ يَوْمِ الدّينِ » خدا فرمايد : بندهام ستايشم نمود و چون مىگويد : « ايّاكَ نَعْبُدُ و ايّاكَ نَسْتَعينُ » خدا مىفرمايد : اين در ميان من و بندهام باشد و براى وى آنچه را كه بخواهد ، مىدهم و چون گويد : « اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقيمَ » خدا مىفرمايد : هدايت من براى بندهام
خواهد رسيد و آنچه كه او بخواهد . « 1 »
نحوهء استدلال با اين حديث اين است كه ظاهر آن دلالت مىكند بر اينكه سورهء حمد از دو قسمت تشكيل يافته است : قسمت اول تا « اياك نعبد » كه نصف آيه چهارم است براى خداست و قسمت دوم آن كه از نصف همان آيه تا پايان سوره مىباشد براى نمازگزار است . اين دو قسمت ، هم از نظر تعداد آيات با هم مساويند و هم روايت « تنصيف » كه نصف سورهء حمد براى خدا و نصف آن براى نمازگزار است ، تصحيح و تأييد مىشود ، ولى اگر « بسم الله » را جزء سور حمد بدانيم ، در اين صورت معناى حديث صحيح نخواهد بود زيرا به / طورى كه قبلًا نموديم ، سورهء حمد در اين صورت جمعاً داراى هفت آيه است و اگر « بسم الله » جزء حمد باشد ، بايد از صراط الذين تا آخر آن يك آيه حساب شود و در نتيجه قسمت اول سوره ، چهار آيه و قسمت دوم آن ، دو آيه و نصف خواهد بود و موضوع تقسيمبندى سوره به دو قسمت مساوى - كه در حديث مذكور آمده است - صحيح نخواهد بود .
پاسخ : پاسخ ما به اين روايت اين است كه :
اولًا : اين روايت از « علا » نقل گرديده و دانشمندان رجال در توثيق و تضعيف وى با اختلاف سخن گفتهاند ، لذا نمىتوان به اين روايت اطمينان و اعتماد نمود .
هامش
( 1 ) . صحيح مسلم 2 / 6 ، سنن ابى داوود 1 / 30 ، سنن نسائى 1 / 144 .