اميرالمؤمنان ( عليه السلام ) روزى در ميان جمعى از جابر بن عبدالله انصارى ياد نمود و او را به علم و معرفت توصيف كرد . مردى عرضه داشت : « يا اميرالمؤمنين ! با آن مقام علمى كه تو دارى ، از دانش جابر توصيف مىكنى ؟ ! »
آن حضرت فرمود : « آرى جابر به اين تعريف زيبنده است زيرا او تفسير اين آيه را مىداند كه خداوند مىفرمايد : « إِنَّ الَّذِى فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لَرَادُّكَ إِلَى مَعَادٍ » . » « 1 »
دربارهء تدبر و تفكر در آيات قرآن احاديث فراوانى وارد گرديده است . مجلسى ( عليهالرحمهء ) قسمت مهمى از اين احاديث را در بحارالانوار آورده است . « 2 » ولى در اثبات لزوم آشنايى با معانى و حقايق قرآن به تتبع اخبار و احاديث احتياج نيست زيرا قرآن كتابى است كه خداوند به عنوان برنامهء زندگى براى بشر نازل نموده است و بايد مردم در زندگىشان از آن پيروى كنند و در مسير آخرتشان از نور و روشنايى آن بهرهمند گردند و مسلم است كه به اين اهداف و نتايج نمىتوان رسيد جز از را تدبر در قرآن و تفكر در معانى آن چنانكه عقل انسانى نيز گواه و مؤيّد اين حقيقت است آيات و احاديثى هم كه در اين زمينه وارد شده ، در واقع از سنخ اوامر ارشادى مىباشد كه آدمى را به همان واقعيت عقلى و فطرى هدايت و راهنمايى مىكند .
زهرى نيز اين حقيقت را از امام سجاد ( عليه السلام ) چنين نقل مىكند كه فرمود : « هر يك از آيات قرآن گنجينه و خزينهاى است كه در برابر تو قرار گرفته است و هر گنجينه كه به روى تو بازگردد ، لازم است بر آنچه در ميان آن گنجينه قرار دارد ، به دقت نگاه و وارسى كنى . » « 3 »
هامش
( 1 ) . آن كسى كه قرآن را بر تو فرو فرستاده است به وعدهگاهت بازخواهد گردانيد . سورهء القصص ؛ آيهء 85 . ( تفسير قرطبى 1 / 26 )
( 2 ) . طبع جديد ، صفحهء 90 - 89
( 3 ) . اصول كافى : ج 2 - كتاب فضيلت قرآن .