دقت و تدبر در معانى قرآن
آيات قرآن مجيد و احاديث صحيح به دقت و تدبر نمودن در معانى قرآن تشويق فراوان كرده ، به تفكر و تعمق در مقاصد و اهداف قرآن تأكيد و ترغيب نموده است .
خداوند مىفرمايد :
« أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلَى قُلُوبٍ أَقْفَالُهَا » . ( سورهء محمّد / 24 )
« چرا در معانى قرآن دقت و تدبر نمىكنند ؟ آيا بر دلهايشان مُهرها زدهاند ؟ ! »
در اين آيه عدم دقت در معانى قرآن بهشدت مورد توبيخ و ملامت قرار گرفته است .
ابن عباس نيز از رسول خدا ( صلىالله عليه وآله و سلم ) نقل مىكند كه ، آن حضرت فرمود : « قرآن را با صداى بلند و رسا بخواند ! رموز ، عجايب و دقايق آن را پىجويى كنيد . » « 1 »
ابوعبدالرحمن مىگويد : ى كى از اصحاب رسول خدا ( صلىالله عليه وآله و سلم ) كه قرآن را به ما تعليم مىنمود ، چنين مىگفت : « اصحاب پيامبر ( صلىالله عليه وآله و سلم ) قرآن را ده آيه ، ده آيه از وى فرامىگرفتند ، آن حضرت آيات دهگان دوّم را به آنان تعليم نمىداد مگر اينكه نكات و رموز علمى و اخلاقى آيات دهگانه قبلى را كاملًا فراگيرند و آنها را به مورد عمل و اجرا بگذارند . » « 2 »
از ابن مسعود و عثمان و ابىّ نقل شده است كه : « رسول خدا ( صلىالله عليه وآله و سلم ) ده ايه از قرآن را به اصحاب خود ياد مىداد و آنان از اين ده آيه فارغ نمىشدند تا اينكه مفاهيم و معانى آن را به مورد عمل و اجرا بگذارند و رسول خدا
( صلىالله عليه وآله و سلم ) ياد گرفتن قرآن را توأم با عمل كردن به آن يك جا براى اصحاب خود تعليم مىنمود . » « 3 »
هامش
( 1 ) . اعْرِبُوا الْقُرآنَ وَ الْتَمرسُوا غَرائِبَهُ ( كافى : ج 2 )
( 2 ) . بحارالانوار 19 / 28
( 3 ) . تفسير قرطبى 1 / 39