خواهيد نمود و مسير آنان را در انحراف از حق و تكذيب انبياء در بهانهجويى و طغيان كه نتيجهء آن بدبختى و هلاكت حتمى مىباشد ، خواهيد پيمود .
و باز اين جمله اشاره به حديثى است كه رسول اكرم ( صلىالله عليه وآله و سلم ) فرموده است :
« شما نيز سنّتها و روشهاى ناپسند و پوسيدهء گذشتگان را احياء نموده ، از همان سنّتها پيروى خواهيد نمود . » « 1 »
2 - امّا گفتار آن حضرت : « هر جبار و ستمگرى ، قرآن را به پشت سر اندازد ، خداوند كمر او را مىشكند . » رسول اكرم ( صلى الله عليه وآله و سلم ) با اين جمله ، مصونيت قرآن را از تحريف ، تضمين مىكند و اين نويد را مىدهد كه اين كتاب آسمانى از دستبرد ستمگران و تحريف بدعتگذاران محفوظ خواهد ماند و خداوند آنان را از اين عمل ناشايست جلوگيرى خواهد نمود .
آنان هرگز نمىتوانند ، قرآن را بازيچه و ملعبهءخويش قرار دهند ، احكام آن را از ميان بردارند و يا تحريفش كنند همانطور كه با كتب اديان گذشته اينگونه رفتار كردند « 2 » و متن آنها را تغيير داده ، تحريفش نمودند .
اين جمله در واقع همان حقيقت را مىرساند كه جملهء ديگر حديث آن را بدين صورت بيان نموده است : « لا تُزيغُ بِهِ
الأهواء » ، يعنى : هوى و هوسها و خواستههاى نامشروع نمىتواند آن را تغيير دهد و حقيقت آن را دگرگون سازد .
چون ما مىدانيم كه هوسهاى بشرى گاهى در معانى قرآن راه يافته ، آيات آن طبق آراء و عقايد شخصى معنا گرديده است ولى واقعيت ، حقايق ، احكام و الفاظ قرآن همان است كه از روز اوّل بود و در طى قرون و اعصار خواهد بود و تا آخرين روز نيز تغيير نخواهد پذيرفت .
3 - نكتهء سوّمى كه از اين حديث استفاده مىگردد ، اين است كه اگر مسلمانان در
هامش
( 1 ) كنزالعمال 6 / 40 و مدارك ديگر اين حديث را در بخش تعليقات بخوانيد
( 2 ) . الهدى الى دين المصطفى