اعجاز در هماهنگى قرآن
گفتيم كه قرآن از جهات مختلفى داراى اعجاز است و اعجاز آن را از نظر معارف عقلى و فلسفى توضيح داديم . اينك به دومين جنبهء اعجاز قرآن مىپردازيم و آن ، هماهنگى كامل و نظم و انسجام حاكم در آيات قرآن است ، يعنى كه كوچكترين اختلاف و تناقضى در ميان آيات و مفاهيم آن وجود ندارد .
توضيح اينكه : هر انسان عاقل ، مطلع و باتجربه به خوبى مىداند : كسى كه بر پايهء دروغ و افترا ، تشريع و قانونگذارى كند يا سخن گويد ، قهراً در سخنان و قوانين وى تناقضهايى ديده مىشود . مخصوصاً اگر قانونگذارى و دروغسازى وى در مسائل و موضوعات مهم اعتقادى و اخلاقى و در اصول دقيق زندگى و در نظامات مختلف اجتماعى گسترش داشته باشد و ساليان درازى نيز بهطول انجامد .
آرى ! هر انسان دروغگو خواه ناخواه در تناقضگويى و اختلاف در گفتار قرار خواهد گرفت و هيچگونه راه فرارى از آن نخواهد داشت زيرا اقتضاى طبيعت بشر اين است بهطورى كه در مثل آمده است كه : « دروغگوكمحافظه است . »
ولى قرآن مجيد كه در تمام شئون و امور زندگى انسانها بهطوروسيع و دامنهدار وارد شده ، در اين موارد سخن گفته و تشريع و قانونگذارى نموده است ، با اين حال كوچكترين اختلاف و تناقض در آن مشاهده نشده است .