را گويند يرحمك الله جواب دهد و بگويد : يهديكم الله و يصلح بالكم . و سبق برد بر آنكه عطسه آرد بالحمد لله ، كه رسول عليه السلام گفته است : هر كه سبق برد بر آنكه عطسه آرد به الحمد لله ، درد دندانش نباشد . ( 1 ) و آوردهاند كه دو مرد پيش رسول عليه السلام عطسه آوردند ، رسول يكى را گفت : يرحمك الله ، و ديگرى را نگفت . او گفت : يا رسول الله ، او را يرحمك الله گفتى و مرا نگفتى ، موجب چيست ؟ رسول گفت : او الحمد لله بگفت ، و تو نگفتى . و روايت است كه رسول عليه السلام گفت :
اصدق - الحديث ما عطس عنده .
يعنى درستترين سخن آن است كه نزديك آن عطسه آيد . و آوردهاند كه صحابهء رسول چون دست يك ديگر در دست گرفتندى ، سورهء و العصر بخواندندى تا آخر . و روايت كردهاند كه اين سنت است . و روايت است از حسن بن على عليهما السلام كه : دست در دست يك ديگر نهيد كه سنت است و بيفزايد در دوستى . و روايت است كه از رسول پرسيدند كه ما به سلام پشت دو تا كنيم ؟ رسول گفت : نه . گفتند دست در دست نهيم .
گفت : بلى . ( 2 ) و روايت است كه چون دو مسلمان به هم رسند و دست در دست دهند ، از هم جدا نشوند ، تا خداى تعالى هر دو را نيامرزد .
و رسول گفته است دست در دست نهادن ، كينه از سينه بيرون برد .
و ابن عباس گفته است از كرم مرد آنست كه سلام كند بر آنكه شناسد ، و نشناسد . و سلام دوسترين چيزى است به خداى تعالى ، و سنت آدم است و فرزندانش و جمله پيغمبران . و ابليس بگريد چون ابن آدم سلام كند بر ديگرى و گويد : واويلى كه از يك ديگر فرا نگردند الا آمرزيده . و آوردهاند كه سلام امان است از عذاب . و هيچ قوم سلام فاش نكردند الا كه ايمن شدند از عذاب . و سلام نامى است از نامهاى خداى در زمين نهاده است . و نيست ميان سلام و بهشت ، الا مقدار نزديكى سياهى چشم از سپيدى . و سلام ، تحيت فرشتگان است مؤمنان را . قال الله تعالى :
وَ الْمَلائِكَةُ يَدْخُلُونَ عَلَيْهِمْ مِنْ كُلِّ بابٍ سَلامٌ عَلَيْكُمْ بِما صَبَرْتُمْ
.
b
37 و رسول عليه السلام گفته