زكريّا و صلابت موسى بن عمران را ببيند ، على بن ابىطالب را بنگرد .
اين حديث ساختگى و ابوعمر راوى متروكى است . « 1 »
اين از سخنان بىدليل ابن جوزى است ؛ چرا كه اگر يك راوى از راويان حديثى ، متروك باشد ، آن حديث ساختگى نخواهد بود ؛ چه رسد به اينكه اين راوى متروك نيست . در « تهذيب الكمال » در شرح حال ابوراشد حبرانى ، عبدالرحمن بن عائذ ازدى در شمار كسانى كه از ابوراشد روايت كردهاند ، بر شمرده شده است . « 2 » در شرح حال عبدالرحمن بن عائذ ازدى نيز نام ابوراشد حبرانى در شمار اساتيد اوست . « 3 » اين دو تن ، هر دو ، شامى و حِمصىاند . ازدى همچنين از راويان سنن چهارگانه از صحاح ششگانه است . نويسندگان سنن او را توثيق كردهاند و حتّى احتمال دادهاند كه وى در شمار صحابه باشد . بنابراين ، اين سخن كه « وى متروك است » از كجا آمده است ؟
بله ، ممكن است به سبب اختلاف در كنيهاش ، اشتباهى دربارهء او رخ داده باشد ؛ چرا كه در حديث تشبيه ، كنيهء او ابوعمر و در كتب تراجم ابوعبداللَّه آمده است و ابوعبيداللَّه نيز گفتهاند . « 4 »
همچنين حافظ سيوطى پس از يادكرد سخن ابن جوزى ، گفتار وى را چنين پى مىگيرد : حديث تشبيه طريق ديگرى نيز دارد . ديلمى مىگويد : پدرم ، از على بن دكين قاضى ، از على بن محمّد بن يوسف ، از فضل كندى ، از عبداللَّه بن محمّد بن حسن - همپيمان بنىهاشم در كوفه - از على بن حسين ، از محمّد بن ابوهاشم
هامش
( 1 ) . الموضوعات 1 / 370 .
( 2 ) . تهذيب الكمال 33 / 299 .
( 3 ) . تهذيب الكمال 17 / 198 .
( 4 ) . اين احتمال را سخن علّامه محمودى در حاشيهء « العسل المصفّى في تهذيب زين الفتى » از كتاب « عيون الأخبار » شريف ابوالمعالى ، محمّد بن على بن حسين بغدادى ، تأكيد مىكند . وى مىنويسد : ابوعلى ، ابن شاذان ، از احمد بن ابراهيم بن جعفر زعفرانى ، از اسحاق بن محمّد بن هارون بن عيسى بن بريه هاشمى ، از جدّش ، از عبيداللَّه بن موسى ، از ابوعثمان ازدى ، از ابوراشد ، از ابوالحمراء . . . .