همچنين ، هر گاه اشبهيّت خليفه شرط جانشينى پيامبر صلى الله عليه و آله باشد ، لازم است كه خليفه ، همچون نبى ، معصوم باشد و چون خلفاى سهگانه عصمت نداشتند ، جانشينى آنان منتفى خواهد شد .
9 . تشبيه غير معصوم به معصوم ، جايز نيست .
بىگمان ، تشبيه امام عليه السلام به پيامبران ، نشان دهندهء عصمت و افضليّت است و اگر اين گونه نبود ، پيامبر صلى الله عليه و آله چنين سخنى نمىفرمود . سخن سبكى در شرح حال ابوداوود ، اين حقيقت را روشنتر مىكند . وى مىنويسد :
شيخ ما ذهبى گفته است : ابوداوود نزد احمد بن حنبل ، فقه آموخت و مدّتى او را همراهى كرد . ابوداوود را به احمد بن حنبل تشبيه مىكنند ؛ همان گونه كه احمد را به استادش وكيع . و وكيع به استادش سفيان تشبيه مىشود و سفيان به شيخش منصور و منصور به استادش ابراهيم و ابراهيم به شيخش علقمه و علقمه به استاد خود ، عبداللَّه بن مسعود رضى الله عنه تشبيه مىشود .
نيز ذهبى مىنويسد : ابومعاويه ، از اعمش ، از ابراهيم ، از علقمه نقل مىكند :
هر آينه ، عبداللَّه بن مسعود را در روش و سيرهاش ، به نبىّ اكرم صلى الله عليه و آله تشبيه مىكنند ؛ ليكن من دربارهء ابن مسعود دهان مىبندم [ چرا كه ] نمىتوانم كسى را در هيچ امرى ، به رسول خدا صلى الله عليه و آله تشبيه كنم و چنين كارى را نيكو نمىشمارم و روا نمىدارم . نهايت آنچه دلم بدان خرسند مىشود آن است كه بگويم : عبداللَّه تنها در آنچه توان و توفيقش را از خداىْ عزّ و جلّ دريافت كرده بود و نه در همه چيز ، بدان حضرت اقتدا مىكرد ؛ چرا كه نه ابن مسعود و نه صدّيق و نه حتّى آن كه خدا به عنوان خليل خود برگزيد ، بدان پايهاند كه با فرستادهء خاتم ، همانند شوند . خدا ما را در شمار ايشان محشور كناد . « 1 »
مىنگريد كه تاجالدين سبكى تشبيه ابن مسعود ( با آنكه دانشمندان اهل تسنّن - همان گونه كه در « كنز العمّال » و ديگر آثار ايشان آمده است - فضائل و مناقب
هامش
( 1 ) . طبقات الشافعيّه 2 / 296 .