احمد بن محمّد بن اسحاق بن محمّد بن ربيعة بن حارث ، معروف به قاضى اكرم و صاحب « تاريخ النحاة » است . ياقوت حموى گفته است : قفطى در ماه ربيعِ سال 568 در قفط ، زاده شد . وى مردى بسيار فاضل و هوشيار و بزرگ منزلت بود و هرگاه در دانشى از دانشها مانند : نحو و لغت و قرائت و فقه و حديث و اصول و منطق و رياضى و نجوم و هندسه و تاريخ و جرح و تعديل ، سخن مىگفت ، به نيكوترين شكل به آن مىپرداخت . او سخاوتمند و گشادهرو بود . قفطى « الإصلاح » را براى بر طرف ساختن كاستيهاى « صحاح جوهرى » نوشت . ديگر آثار او عبارتاند از :
« الضاد و الظاء » ، « تاريخ النحاة » ، « تاريخ مصر » ، « المحلّى في استيعاب وجوه ك لّا » . « 1 »
7 . تقى فاسى
: ع لّا مه ابوالمؤيّد ، موفّق بن احمد بن محمّد بن محمّد مكّى ، خطيب خوارزم ، اديب و فصيح و زبانآور بود . روزگار بسيارى در خوارزم ، سخنورى كرد و خطبهها خواند و براى مردمان سخن گفت و گروههاى پرشمارى براى آموختن دانش به نزدش شتافتند . وى در ماه صفر سال 568 در شهر خوارزم ، از دنيا رفت . ذهبى وى را بدين گونه در « تاريخ الإسلام » ياد كرده است و شيخ محيىالدين ، عبدالقادر حنفى ، او را در « طبقات الحنفيّة » نام برده و گفته است :
قفطى نام خطيب خوارزمى را در « أخبار النحاة » آورده است . وى اديب و فاضل و با فقه و ادب ، آشنا بود و نوشتههاى محمّد بن حسن را از عمر بن محمّد بن احمد نسفى روايت كرد . « 2 »
شرح حال تقى فاسى
حافظ سخاوى در شرح حال تقى فاسى مىنويسد :
وى شيخ الحرم ابوعبداللَّه ، محمّد بن احمد بن على بن ابىعبداللَّه ، محمّد بن محمّد بن عبدالرحمن بن محمّد بن احمد بن على بن عبدالرحمن بن سعيد بن
هامش
( 1 ) . بغية الوعاه فى طبقات اللّغويّين و النحاه / 358 .
( 2 ) . العقد الثمين فى اخبار البلد الامين 7 / 310 .