چلبى : مسند امام اعظم ، ابوحنيفه ، نعمان بن ثابت كوفى ، در گذشته به سال 150 ، توسّط حسن بن زياد لؤلؤيى روايت شد و شيخ قاسم بن قطلوبغاى حنفى ، آن را بر پايهء روايت حارثى ، مطابق ابواب فقه ، مرتّب ساخت و همراه با توضيحاتى در دو مجلّد ، تنظيم كرد . جمالالدين ، محمود بن احمد قونوى دمشقى ، متوفّاى سال 770 ، آن را مختصر كرد و « المعتمد » ناميدش و سپس آن را شرح داد و « المستند » ش خواند . ابوالمؤيّد ، محمّد بن محمود خوارزمى ، در گذشته به سال 665 نيز زوائد اين مسند را گرد آورده است . آغاز اين كتاب چنين است : ستايش مر خدايى است كه به كرمش ، ما را از زلالترين نهرهاى شريعت ، سيراب فرمود . « 1 »
دهّان ( در كتاب كفاية المتطلّع ) : كتاب جمع المسانيدِ امام اعظم ابوحنيفه ، اثر ع لّا مه ، قاضى القضات ، ابوالمؤيّد ، محمّد بن محمود بن محمّد خوارزمى - رحمه اللَّه - است كه آن را از فقيهان حنفى روايت مىكند .
5 . صفدى
: موفّق خوارزمى در ادبيّات عرب ، توانا بود و دانشى سرشار داشت .
وى فقيه و فاضل و اديب و شاعر بود و نزد زمخشرى درس خوانده بود . او صاحب خطبهها و شعر و مناقب است . « 2 »
برخى از مآخذ شرح حال صفدى
دانشمندان اهل سنّت صفدى را ستودهاند و شرح حالش را در كتابهاى معتبر نگاشتهاند . اينك برخى از آن كتب :
1 . المعجم المختصّ ( ذهبى ) / 91 ؛
2 . الدرر الكامنة في أعيان المائة الثامنة 2 / 87 ؛
3 . طبقات الشافعيّة ( قاضى شهبهء اسدى ) 6 / 4 .
6 . عبدالقادر قرشى
: ابوالمؤيّد ، موفّق بن احمد بن محمّد مكّى ، خطيب خوارزم و استاد ناصر بن عبداللَّه مغربى ، در حدود سال 484 چشم به جهان گشود . وى دانش عربى را از زمخشرى فرا گرفت . قفطى نامش را در « أخبار النحاة » ياد
هامش
( 1 ) . كشف الظنون / 1680 .
( 2 ) . ر . ك : بغية الوعاه فى طبقات اللّغويّين و النحاه ، اثر سيوطى .