ش 61 ص 185 س 24 از مرآة العقول :
اخلاص تنها اين نيست كه به هنگام نماز و روزه و تعليم با تصور مبانى و توجه قلبى بگويى :
نماز مىخوانم و روزه مىگيرم يا درس مىگويم به خاطر نزديكى به خدا ( قربة الى الله ) ، ابدا چنين نيست ، اين تنها چرخش زبان و حديث نفس است ولى نيت معتبر آنست كه نفس و ميل و توجه خود را به سوى غرض و مطلب دنيايى و آخرتى بكشانى و اگر اين انگيزش و ميل نباشد با توجه و احضار معانى و گفتن آنها نيت و اخلاص در عمل حاصل نمىشود ، و اين داستان مثل داستان سيرى است كه با گفتن اينكه : اشتها به طعام دارم و مايل به آن هستم انتظار ميل و اشتهاى واقعى داشته باشد بنا بر اين اين راه ، تحويل قلب به سوى چيزى و يا ميل و توجه به سوى آن نيست . مگر آنكه قلب را به سوى آن از راه اسباب سازنده نيت به طرف مطلوب يعنى ميل و اشتهاى واقعى ببريم . و آن اينكه از كارهاى منافى و مضاد با آن دورى شود ( و تعلق به دنيا از دل زدوده گردد و حق سبحان در دل جاى گيرد آنگاه اطاعت از فرامين دوست شيرين مىشود ) .
بنا بر اين اگر بر دل مدرّسى حب شهرت غلبه كند نمىتواند با نيت قربت الى الله تدريس و نشر علم كند .
بلكه تدريس وى جز براى آن مقاصد سست و ناچيز نيست گرچه به زبان بگويد كه من براى نزديكى به خدا تدريس مىكنم . حاصل آنكه نيّت و اخلاص كامل براى جناب عالى حاصل نمىشود مگر آنكه قلبت را از امور دنيوى برگردانى و نيت را از صفات نكوهيده پست پاك كنى و نظرت را از لذتهاى دنيايى به كلى بردارى .
شماره 62 ص 188 سطر 23 :
« الّا من أتى الله بقلب سليم » مرآة العقول : يعنى قلب سالم از شرك و شك . بعضى گفتند از فساد و معاصى و علت اينكه تنها سلامت قلب را ( در نجات از مهالك ) ذكر كرد ، آنست كه وقتى قلب سالم شود ديگر اعضا از فساد پاك مىشوند زيرا همه فسادى كه به اعضا دامنگير انسان مىشود جز از راه قصد قلبى نيست ، بنا بر اين بهترين اعضا و بدترين اعضا قلب است و « الناس على دين ملوكهم » همين است پادشاه بدن قلب است اگر پادشاه عادل شود جوارح و اعضا عدالت پيشه كند و اگر وى فاسد شود همه اعضا فاسد شوند . لذا اشتباه و خطا بخشوده مىشود ، زيرا با سلامت قلب زنگارى از ناحيه
عدة الداعي ونجاح الساعي (آداب راز ونياز به درگاه بى نياز) (فارسى) — صفحة 354
مساهمون: ابن فهد الحلي
ص٣٥٤