80 - الناصر و النصير :
هر دو اسم به يك معناست و به معناى كمك دهنده است و نصرت به معناى كمك است .
81 - الواسع :
يعنى وى كسى است كه بىنيازى او نياز بندگانش را پوشانيد و روزى او به همه خلقش رسيد . و گفتند : « واسع غنىّ و وسعت وسعة » به معناى بىنيازى است و فلانى از سعه خود مىبخشد يعنى از ثروت خود مىبخشد و وسع به معناى كوشش و توان مرد است مىگويند : به مقدار وسع خود خرج كن .
82 - الودود :
از ود گرفته شده است يعنى خداى تعالى بندگان شايسته خود را دوست دارد يعنى از ايشان راضى مىگردد و اعمالشان را مىپذيرد و گاهى به معناى اين است كه : محبت ايشان را در دل خلق مىاندازد و مثل سخن حق است
سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدًّا
« 1 » يعنى رحمان براى ايشان دوستى قرار مىدهد . و شايد فعول به معناى مفعول باشد ، چنان كه در مورد مهيب معنايش مهيوب است يعنى ترسناك است در اينجا نيز ودود به معناى مودود يعنى محبوب مىباشد .
83 - الهادى :
يعنى آنكه منت گذاشت و به هدايت خود جميع خلقش را هدايت كرد و ايشان را به نور توحيد كرامت داد . زيرا ايشان را به فطرت توحيدى خلق كرد و ايشان را به مقصود خود از خلق راهنمايى نمود و با كمك عقل و الهام و دلايل و اعلام و نيز بواسطه پيامبرانى كه با حجتهاى مؤكد مؤيد بودند ، ايشان را قدرت بر فهم آن داد
لِيَهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَنْ بَيِّنَةٍ وَ يَحْيى مَنْ حَيَّ عَنْ بَيِّنَةٍ
« 2 » تا هر آنكه هلاك گردد ، با برهان هلاك گردد و هر كس زنده و هدايت شود ، از بينه و دليل هدايت گردد . و امّا بيان هدايت بندگان از اين آيه استفاده مىشود كه خداى تعالى حكايت كرده است
فَهَدَيْناهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمى عَلَى الْهُدى
« 3 » ايشان را هدايت كرديم ولى ايشان كورى را به جاى هدايت دوست داشتند ( برگزيدند ) . و اما اينكه ايشان را به نور
هامش
( 1 ) . 19 / مريم ، 96 .
( 2 ) . 8 / انفال ، 42 .
( 3 ) . 41 / فصلت ، 17 .