« الجواد » و « المغنى » و « المنعم » و « المفضل » و « المعطى » و « الكريم » و « الواسع » و « مسبب الاسباب » و « المنان » و « رازق من يشاء به غير حساب » را ذكر كند و اگر مطلوبش آمرزش و توبه است اسامى همانند « التواب » و « الرحمن » و « الرحيم » و « الرءوف » و « العطوف » و « الصبور » و « الشكور » و « العفو » و « الغفور » و « الستار » و « الغفار » و « المرتاح » و « ذى المجد » و « السماح » و المجمل و المنعم و المفضل ( بسيار توبه پذير و بخشنده و مهربان رئوف و با عطوفت و صبور و شكور و بسيار عفوكننده و بخشنده و پوشاننده و آمرزنده و رحمتكننده و داراى بزرگى و مجد و بخشندگى و نيكوكارى و نعمت بخش و بخشنده ) را ذكر كند و اگر درخواست او انتقام از دشمن است ياد اسمايى كند مثل : « العزيز » و « الجبار » و « القهار » و « المنتقم » و « البطاش » و « ذى البطش الشديد » و « الفعال لما يريد » و « مدوّح الجبابره » و « قاصم المرده » و « الطالب » و « الغالب » المهلك المدرك الذى لا يعجزه شيء » و « الذى لا يطاق انتقامه » ( جبرانكننده و غلبه دارنده و انتقامگيرنده و بسيارگيرنده و گيرنده سخت و هر چه بخواهد مىكند و خواركننده ستمگران و از نبين برنده گردنكشان و خواهنده و پيروز ، هلاككننده ، دريابنده كه هيچ چيز او را ناتوان نمىسازد و آن كسى كه كسى طاقت انتقام او را ندارد . ) و نظير اين اسما را ذكر كند . و اگر مقصودش درخواست دانش و علم است اسمايى مثل « العالم » و « الفتاح » و « الهادى » و « المرشد » و « المعزّ » و « الرافع » و امثال آن را ذكر كند .
قسم سوم : در آدابى كه بعد از دعا بايد مراعات شود
، و آن آداب چند چيزند .
امر اول : تكرار در دعا و مداومت بر دعا
در صورتى كه به اجابت نرسيد و يا به اجابت رسيد ، اما علت اينكه بعد از اجابت هم بايد مداومت در دعا كند اين است كه ترك دعا در حال اجابت جفا محسوب مىشود ، بلكه شايسته است كه در مقابل اجابت مدح و ثنا كند ، زيرا خداى تعالى در چند جا كسانى را ملامت كرد كه در حال گرفتارى دعا مىكنند و وقتى به اجابت رسيد ديگر دعا نمىكنند مثل اين آيه :
وَ إِذا مَسَّ الْإِنْسانَ ضُرٌّ دَعا رَبَّهُ مُنِيباً إِلَيْهِ ثُمَّ إِذا خَوَّلَهُ نِعْمَةً مِنْهُ نَسِيَ ما كانَ يَدْعُوا إِلَيْهِ مِنْ قَبْلُ
« 1 » : وقتى به انسان گرفتارى روى مىكند در حال گريه از او درخواست مىكند ولى وقتى كه به او نعمت داده آن درخواست و دعايش فراموشش مىشود خداى تعالى
هامش
( 1 ) . 39 / زمر . 8 .