و بحترى « 20 » گفته است : [ از بحر طويل ]
140 سقى الغيث أكناف الحمى من محلّة * إلى الحقف من رمل اللّوى المتقاود
141 و لا زال مخضرّ من الأرض يانعا * عليه بمحمرّ من النّور جاسد
« 21 » و معناى اين تشبيه از گفتار ابو تمّام است : [ از بحر طويل ]
142 من كلّ زاهرة ترقرق بالنّدى * فكأنّها عين المحبّ تحدّر
« 22 » و ابن الرّومى « 23 » گفته است : [ از بحر رجز ]
143 لا يحرم اللّه الطّلول الدرّسا * سقيا يحلّيهنّ نورا ملبسا
144 أقاحيا و حنوة و نرجسا * يكاد ريّاه إذا تنفّسا
ينشئ فى تلك الموات أنفسا و اديبان عرب در بيان حالاتى از بوستانها و گياهان كه زمام سخن را به سوى آن بازگردانيدهاند - بنا بر عادتشان در گستردن راه بيان معانى و تفنّن در اغراض كلام - در بيان آن حالات راه نوآورى را پيمودهاند ، و در بيان آنها به قدرى تشبيه و استعاره ، و ضرب المثل از بوستانها و گياهان آوردهاند كه نام بردن آنها ما را از راه اعتدال ( در مقال ) خارج مىسازد ؛ همانند راهى كه در وصف جوانى و شادابى آن و زيبايى دوران كودكى و طراوت آن رفتهاند .
و از آن باب است ، آنچه در تشبيه زنان در مورد زيبايى و شادابيشان آمده است مانند قول شاعر اول در حالى كه زنى را ياد كرده است : [ از بحر متقارب ]
هامش
- سقت ربعهم لا بل سقت منتواهم * من الارض أخلاف السّحاب الحواشكو ألبسهم عصب الرّبيع و وشيه * و يمنته نبت الثّرى المتلاحك( 20 ) - او وليد بن عبيد بن يحيى الطائى شاعر عصر عبّاسى متوفّى در سال 284 ه است ( وفيات الاعيان ، ج 2 ، ص 175 ملاحظه شود ) .
( 21 ) - ديوان البحترى ، ج 1 ، ص 64 ملاحظه شود .
( 22 ) - در نسخه اصل چنين است ، امّا در ديوان ، ص 118 « عين اليك تحدّر » ضبط شده است .
( 23 ) - او علىّ بن العبّاس شاعر بزرگ عصر عبّاسى است ، سال 283 ه وفات يافت ( وفيات الاعيان ، ج 1 ، ص 350 ملاحظه شود ) .