إلى هِرَقلَ . . . فقالَ هِرَقلُ : هَل هاهُنا أحَدٌ مِن قَومِ هذا الرّجُلِ الّذي يَزعُمُ أنّهُ نَبيٌّ ؟
قالوا : نَعَم .
قالَ : فدُعِيتُ في نَفَرٍ مِن قُريشٍ ، فدَخَلنا على هِرَقلَ فأجلَسَنا بينَ يَدَيهِ . . .
وأجلَسوا أصحابي خَلفي . . .
ثُمّ قالَ لِتَرجُمانهِ : سَلْهُ ، كيفَ حَسَبُهُ فيكُم ؟ قالَ : قلتُ : هُو فينا ذوحَسَبٍ .
قالَ : فهَل كانَ مِن آبائهِ مَلِكٌ ؟ قلتُ : لا .
قالَ : فهَل كُنتُم تَتَّهِمونَهُ بالكِذبِ قَبلَ أن يَقولَ ما قالَ ؟ قلتُ : لا . قالَ : ومَن يَتَّبِعُهُ ؛ أشرافُ النّاسِ أم ضُعَفاؤهُم ؟ قالَ : قلتُ :
بَل ضُعَفاؤهُم . قالَ : أيَزيدونَ أم يَنقُصونَ ؟
قالَ : قلتُ : لا ، بَل يَزيدونَ ، قالَ : هَل يَرتَدُّ أحَدٌ مِنهُم عَن دِينهِ بَعدَ أن يَدخُلَ فيهِ سَخطَةً لَهُ ؟ قالَ : قلتُ : لا . قالَ : فهَل قاتَلتُموهُ ؟ قلتُ : نَعَم . قالَ : فكَيفَ كانَ قِتالُكُم إيّاهُ ؟ قالَ : قلتُ : تَكونُ الحَربُ بَينَنا وبَينَهُ سِجالًا ، يُصيبُ مِنّا ونُصيبُ مِنهُ . قالَ : فهَل يَغدِرُ ؟ قلتُ : لا ، ونحنُ مِنهُ في مُدَّةٍ لا نَدري ما هُو صانِعٌ فيها . . . قالَ :
شرح
آيا از قوم اين مردى كه مىگويد پيامبر است ، كسى در اين جا هست ؟
گفتند : آرى .
أبو سفيان مىگويد : من با چند نفر از قريش احضار شديم . وقتي بر هرقل وارد شديم أو ما را در برابر خود نشاند وهمراهانم را پشت سرم نشاندند . . .
آنگاه به مترجم خود گفت : از أو بپرس كه حسب ونسب وى [ پيامبر ] در ميان شما چگونه است ؟ من گفتم : أو در ميان ما از حسب ونسب برخوردار است . پرسيد : آيا از پدران أو كسى پادشاه بوده است ؟ من گفتم : نه .
پرسيد : آيا پيش از آنكه دعوى نبوّت كند ، أو را به دروغگويى متهم مىكرديد ؟ من گفتم :
نه . پرسيد : چه كساني از أو پيروى مىكنند ، اشراف يا مردمان فرودست ؟ أبو سفيان مىگويد : گفتم : مردمان فرودست . پرسيد : آيا روز به روز بر تعداد آنها افزوده مىشود يا كاسته مىگردد ؟ گفتم : نه ، بلكه افزوده مىشود . پرسيد : آيا پيش آمده است كه فردى از آنها پس از پذيرفتن دين أو ، به علّت خشم ونارضايى از وى دينش را ترك كند ؟ گفتم : نه .
پرسيد : وضعيت جنگ شما با أو چگونه بوده است ؟ گفتم : بين ما وأو جنگهاى سختى در مىگرفت وأو از ما مىكشت وما هم از أو مىكشتيم . پرسيد : آيا خيانت وپيمان شكنى مىكند ؟ گفتم : نه ، در اين مدّتى كه ما با أو بودهايم چنين عملي از وى مشاهده نكردهايم . . . پرسيد : آيا پيش از أو كسى چنين