20910 عنه عليه السلام : الرِّجالُ ثَلاثَةٌ : عاقِلٌ ، وأحمَقُ ، وفاجِرٌ ؛ فالعاقِلُ إن كُلِّمَ أجابَ ، وإن نَطَقَ أصابَ ، وإن سَمِعَ وَعى . والأحمَقُ إن تَكلَّمَ عَجِلَ ، وإن حَدَّثَ ذَهِلَ ، وإن حُمِلَ علَى القَبيحِ فَعَلَ . والفاجِرُ إنِ ائتَمَنتَهُ خانَكَ ، وإن حَدَّثتَهُ شانَكَ . « 1 »
20911 عنه عليه السلام : النّاسُ طَبَقاتٌ ثَلاثٌ : طَبَقةٌ مِنّا ونَحنُ مِنهُم ، وطَبَقةٌ يَتَزَيَّنونَ بِنا ، وطَبَقةٌ يَأكُلُ بَعضُهُم بَعضاً بِنا . « 2 »
20912 عنه عليه السلام : النّاسُ كُلُّهُم ثَلاثُ طَبَقاتٍ : سادَةٌ مُطاعُونَ ، وأكفاءُ مُتَكافُونَ ، واناسٌ مُتَعادُونَ . « 3 »
20913 عنه عليه السلام : النّاسُ ثَلاثَةٌ : جاهِلٌ يَأبى أن يَتَعَلَّمَ ، وعالِمٌ قَد شَفَّهُ عِلمُهُ ، وعاقِلٌ يَعمَلُ لدُنياهُ وآخِرَتِهِ . « 4 »
20914 عنه عليه السلام : الرِّجالُ ثَلاثَةٌ : رجُلٌ بِمالِهِ ، ورجُلٌ بِجاهِهِ ، ورجُلٌ بلِسانِهِ ، وهُو أفضَلُ الثَّلاثَةِ « 5 » . « 6 »
20915 الكافي عنه عليه السلام - لإسحاقَ بنِ غالِبٍ - : كَم
شرح
20910 امام صادق عليه السلام : مردان سه دستهاند :
خردمند ، أحمق ونابكار . خردمند ، آنگاه كه با أو سخن گويند ، پاسخ دهد وهرگاه سخنبگويد ، درست بگويد وهرگاه بشنود پذيرا شود .
وأحمق ، كه براي سخن گفتن عجله دارد وهرگاه حديث گويد ( نقل قول كند ) فراموش كند واگر به كار زشتش وادارند ، آن را انجام دهد . ونابكار ، اگر به أو اعتماد كنى ( أمانتي بدو سپارى ) به تو خيانت كند واگر براي أو سخنى بازگو كنى ، باعث ننگ وعار تو شود .
20911 امام صادق عليه السلام : مردم سه گروهاند : گروهى از مايند وما از آنان هستيم ، گروهى به واسطهء ما خود را آراسته مىكنند ( با چسباندن خود به ما كسب آبرو مىكنند ) وگروهى هم به نام ما يكديگر را مىخورند .
20912 امام صادق عليه السلام : مردم به طور كلّى سه دستهاند : مهترانى كه فرمانبردارى مىشوند ، همگنان برابر وهمرديف ، وعدّهاى هم كه با يكديگر مقابله ودشمنى مىورزند .
20913 امام صادق عليه السلام : مردم سه دستهاند : ناداني كه از آموختن سر باز مىزند ، دانايى كه علم ودانشش أو را نزار كرده است ، وخردمندى كه براي دنيا وآخرتش كار مىكند .
20914 امام صادق عليه السلام : مردان سه دستهاند : يكى از مال وثروت برخوردار است ، يكى از جاه ومقام ، وديگرى از زبان ( سخنورى ) وأو برترين آنهاست .
20915 الكافي : امام صادق عليه السلام به إسحاق بن غالب
هامش
( 1 ) . تحف العقول : 323 .
( 2 ) . مشكاة الأنوار : 128 / 299 .
( 3 ) . بحار الأنوار : 78 / 235 / 55 .
( 4 ) . تحف العقول : 324 .
( 5 ) . الخصال : 116 / 95 .
( 6 ) . ( انظر ) القلب : باب 3330 .