كالخَشَبَةِ المُلقاةِ ، فحَرَّكتُهُ فلَم يَتَحَرَّكْ وزَوَيتُهُ فلَم يَنزَوِ ، فقُلتُ : إنّا للَّهِ وإنّا إلَيهِ راجِعونَ ، ماتَ واللَّهِ عليُّ بنُ أبي طالبٍ ! فأتَيتُ مَنزِلَهُ مُبادِراً أنعاهُ إلَيهِم ، فقالَت فاطِمَةُ : يا أبا الدَّرداءِ ، ما كانَ مِن شأنِهِ وقِصَّتِهِ ؟ فأخبَرتُها الخَبَرَ ، فقالَت : هِي واللَّهِ يا أبا الدَّرداءِ الغَشيَةُ الّتي تأخُذُهُ مِن خَشيَةِ اللَّهِ تعالى ، ثُمّ أتَوهُ بِماءٍ فنَضَحوهُ على وَجهِهِ فأفاقَ ونَظَرَ إلَيَّ وأنا أبكي ، فقالَ : ما بُكاؤكَ يا أبا الدَّرداءِ ؟ فقُلتُ : مِمّا أراهُ تُنزِلُهُ بنَفسِكَ ، فقالَ : يا أبا الدَّرداءِ ، فكَيفَ لَو رأيتَني وقَد دُعِيَ بِي إلَى الحِسابِ ، وأيقَنَ أهلُ الجَرائمِ بالعَذابِ ، واحتَوشَتني مَلائكَةٌ غِلاظٌ شِدادٌ وزَبانِيَةٌ فِظاظٌ ، واوقِفتُ بَينَ يَدَيِ الجَبّارِ ، وقد أسلَمَني الأحِبّاءُ ورَحِمَني أهلُ الدُّنيا لَكُنتَ أشدَّ رَحمَةً لي بَينَ يَدَي مَن لا يَخفى علَيهِ خافِيَةٌ . قالَ أبو الدَّرداءِ :
فوَاللَّهِ ما رَأيتُ ذلكَ لِأحَدٍ مِن أصحابِ رَسولِ اللَّهِ صلى الله عليه وآله . « 1 »
شرح
مانند چوب خشكى افتاده است . تكانش دادم اما حركتي نكرد ، خواستم دست وپاى أو را جمع كنم اما جمع نشدند . گفتم :
انا للَّهو انا اليه راجعون ؛ به خدا قسم كه علي بن أبي طالب مُرده است . زود خودم را به منزلش رساندم تا خبر مرگ أو را به خانوادهاش بدهم . فاطمه گفت : اى أبو درداء ! حال وروز وماجرايش چگونه بود ؟ من داستان را به أو گفتم . فاطمه گفت :
به خدا قسم اى ابودرداء ! اينكه تو مىگويى حالت غشوهاى است كه از ترس خداى متعال أو را مىگيرد . سپس مقدارى آب آوردند وبه صورت علي عليه السلام پاشيدند وأو به هوش آمد وبه من كه مىگريستم نگاه كرد وگفت : گريهات براي چيست ، اى ابودرداء ؟ گفتم : براي اين وضعي كه مىبينم به سر خودت آوردهاى . گفت : اى ابودرداء ! پس ، چه حالي خواهى داشت اگر آنگاه مرا ببينى كه براي حسابرسى فرايم خواندهاند وگنهكاران به عذاب يقين كردهاند وفرشتگان خشن وسختگير ودوزخبانان بىرحم مرا در ميان گرفتهاند ومرا در برابر خداى جبّار نگه داشتهاند ودوستان مرا تنها گذاشتهاند وهمهء مردم به حال من دلسوزى مىكنند . آنگاه دل تو براي من كه در برابر كسى ايستادهام كه هيچ نهفتهاى بر أو پوشيده نيست ، بيشتر خواهد سوخت . ابودرداء مىگويد : به خدا قسم كه من چنين حالتي براي هيچ يك از أصحاب رسول خدا صلى الله عليه وآله نديدم .
هامش
( 1 ) . تنبيه الخواطر : 2 / 156 .