جُلوساً في مَسجِدِ النَّبيِّ صلى الله عليه وآله فتَذاكَرْنا أحوالَ أهلِ بَدرٍ وبَيعَةِ الرِّضوانِ ، فقالَ أبو الدَّرداءِ : يا قَومُ ، ألا اخبِرُكُم بأقَلِّ القَومِ مالًا ، وأكثَرِهِم وَرَعاً ، وأشَدِّهِمُ اجتِهاداً في العِبادَةِ ؟ قالوا : مَن هُو ؟ قالَ : عليُّ بنُ أبي طالبٍ عليه السلام .
قالَ : فَوَاللَّهِ إن كانَ في جَماعَةِ ذلكَ المَجلِسِ إلّامُعرِضٌ عَنهُ بوَجهِهِ ، ثُمَّ انتَدَبَ لَهُ رجُلٌ مِن الأنصارِ يُقالُ لَهُ :
عُوَيمِرُ ، فقالَ : لَقَد تَكَلَّمتَ بكَلِمَةٍ ما وافَقَكَ علَيها أحَدٌ مُنذُ أتَيتَ بِها .
فقالَ أبو الدَّرداءِ : يا قَومُ ، إنّي قائلٌ ما رَأيتُ ولْيَقُلْ كُلُّ واحِدٍ مِنكُم ما رأى ، رَأيتُ وشاهَدتُ عليَّ بنَ أبي طالبٍ بِسُوَيحاتِ بَني النَّجّارِ وقَدِ اعتَزلَ عَن مُواليهِ واختَفى مِمَّن يَليهِ وقَدِ استَتَرَ ببُعَيلاتِ النَّخلِ فافتَقَدتُهُ وبَعُدَ علَيَّ مَكانُهُ فقلتُ : لَحِقَ بمَنزِلِهِ ، فإذا بِصَوتِ حَزينٍ ونَغمَةِ شَجِيٍّ وهُو يَقولُ : إلهي ، كَم مِن مُوبِقَةٍ حَلُمتَ عَن مُقابَلَتِها بنِعمَتِكَ ، وكَم مِن جَريرَةٍ تَكَرَّمتَ عَن كَشفِها بكَرَمِكَ ! إلهي ، إن طالَ في عِصيانِكَ عُمري وعَظُمَ
شرح
در مسجد پيامبر صلى الله عليه وآله نشسته بوديم واز أحوال أهل بدر وبيعت رضوان ياد مىكرديم . أبو درداء گفت : اى جماعت ! دوست داريد از كم مال وثروتترين مردم وپارساترين وسختكوشترين آنان در عبادت به شما خبر دهم ؟ گفتند : أو كيست ؟ گفت : علي بن أبي طالب عليه السلام .
عروه مىگويد : به خدا قسم همهء كساني كه در آن جمع بودند روى خود را از ابودرداء برگرداندند . سپس مردى از أنصار ، به نام عويمر ، در مخالفت با سخن أو گفت : تو حرفى زدى كه هيچ كس دربارهء آن با تو موافق نيست !
ابودرداء گفت : اى جماعت ! من آنچه ديدهام نقل مىكنم وهريك از شما نيز آنچه ديده است بازگو كند . من ديدم وشاهد بودم كه علي بن أبي طالب در ميدانگاههاى محلّهء بنى نجّار بود واز موالى خود كناره گرفت واز نظر كساني كه پشت سرش بودند ناپديد شد ودر ميان نخلچهها خود را پنهان كرد ومن أو را گم كردم وبا خود گفتم : به خانهاش رفته است . اما ناگاه آوازى حزين ونغمهاى اندوهناك شنيدم كه مىگويد : الهى ! چه بسيار گناهان مهلكي كه با نعمت خود از كيفر دادن آنها بردبارى ورزيدى وچه بسيار جرايمى كه با بزرگوارى خود از برملا كردن آنها چشم پوشيدى . الهى ! گرچه عمرى را در نافرمانى تو گذراندم وگرچه گناهانم در نامهء اعمال من بسيار