فتَمَسَّهُ ، ولا يَتَغَيَّرُ بِحالٍ ، ولا يَتَبَدَّلُ في الأحوالِ ، ولا تُبليهِ اللَّيالي والأيّامُ ، ولا يُغَيِّرُهُ الضِّياءُ والظَّلامُ ، ولا يُوصَفُ بِشَيءٍ مِنَ الأجزاءِ ، ولا بِالجَوارِحِ والأعضاءِ ، ولا بِعَرَضٍ مِنَ الأعراضِ ، ولا بِالغَيرِيَّةِ والأبعاضِ . . . ويُريدُ ولا يُضمِرُ ، يُحِبُّ ويَرضى مِن غَيرِ رِقَّةٍ ، ويُبغِضُ ويَغضَبُ مِن غَيرِ مَشَقَّةٍ . « 1 »
12710 . عنه عليه السلام : قَريبٌ مِنَ الأشياءِ غَيرُ مُلابِسٍ ، بَعيدٌ مِنها غَيرُ مُباينٍ ، مُتَكَلِّمٌ لا بِرَوِيَّةٍ ، مُريدٌ لا بِهمَّةٍ ، صانِعٌ لا بِجارِحَةٍ ، لَطيفٌ لا يُوصَفُ بِالخَفاءِ ، كَبيرٌ لا يُوصَفُ بِالجَفاءِ ، بَصيرٌ لا يُوصَفُ بِالحاسَّةِ ، رَحيمٌ لايُوصَفُ بِالرِّقَّةِ ، تَعنو الوُجوهُ لِعَظَمَتِهِ ، وتَجِبُ القُلوبُ مِن مَخافَتِهِ . « 2 »
12711 . عنه عليه السلام : الحَمدُ للَّهِ الّذي لَم تَسبِقْ لَهُ حالٌ حالًا ، فيَكونَ أوّلًا قَبلَ أن يَكونَ آخِراً ، ويَكونَ ظاهِراً قَبلَ أن يَكونَ باطِناً ، كُلُّ مُسمّىً بِالوَحدَةِ غَيرَهُ قَليلٌ ، وكُلُّ عَزيزٍ غَيرَهُ ذَليلٌ ، وكُلُّ قَوِيٍّ غَيرَهُ ضَعيفٌ ، وكُلُّ
شرح
وحواس به أو دسترسى ندارند تا بتوانند أو را حسّ كنند ودستها أو را لمس نكنند تا در نتيجة ، برايشان ملموس شود ، به هيچ حالي تغيّر نپذيرد وحالات گوناگون به خود نگيرد ، گذشت شبها وروزها أو را فرسوده نكند وروشنايى وتاريكى تغييرش ندهد ؛ نه به داشتن اجزاء وصف شود ، نه به داشتن اندام وأعضاء ، نه به عرضى از اعراض ونه به غيريّت وابعاض . . . اراده مىكند ، امّا نه اين كه قبلًا بينديشد وتصميم قلبي بگيرد . دوست مىدارد وخشنود مىشود ، امّا نه اين كه با دلسوزى ورقّت قلبي همراه باشد ودشمن مىدارد وخشم مىگيرد ، امّا نه اين كه با رنج ومشقّتى همراه باشد .
12710 امام علي عليه السلام : به همه چيز نزديك است ، امّا به آنها چسبيده نيست . از همه چيز دور است امّا از آنها جدا نيست . سخن مىگويد ، امّا نه اين كه نياز به انديشيدن داشته باشد . اراده مىكند ، امّا نه اين كه با عزم وتصميم قبلي همراه باشد .
سازنده است اما نه به واسطهء ابزار واندامى .
لطيفى است كه به خفا وپنهانى وصف نمىشود وبزرگى است كه به درشتى وزمختى توصيف نمىگردد . بيناست ، نه آن كه اندام بينايى داشته باشد . مهربان است ، نه اين كه به صفت نازكدلى ودلسوزى وصف شود .
همهء موجودات در برابر عظمت أو خوار وخاضعند ودلها از خوف أو لرزان ومضطربند .
12711 امام علي عليه السلام : ستايش خدايى را كه حالتي وصفتي از أو مقدّم بر صفت ديگرش نيست ، تا در نتيجة ، اوّل بودنش مقدّم بر آخر بودن أو باشد وآشكار بودنش جلوتر از نهان بودنش .
جز أو ، هر چيز ديگرى كه نام يگانگى
و
هامش
( 1 ) . نهج البلاغة : الخطبة 186 .
( 2 ) . نهج البلاغة : الخطبة 179 .