إلَى الطُّورِ ، وسَألَ اللَّهَ تَبارَكَ وتَعالى أن يُكَلِّمَهُ ويُسمِعَهُم كلامَهُ ، فكَلَّمَهُ اللَّهُ تَعالى ذِكرُهُ وسَمِعوا كلامَهُ مِن فَوقٍ وأسفَلَ ويَمينٍ وشِمالٍ ووَراءٍ وأمامٍ ؛ لِأنَّ اللَّهَ عَزَّوجلَّ أحدَثَهُ في الشَّجَرَةِ ، ثُمَّ جَعَلَهُ مُنبَعِثاً مِنها حتّىسَمِعوهُ مِنجَميعِالوُجوهِ . « 1 »
( انظر ) الميزان في . . تفسير القرآن : 14 / 247 كلام في معنى حدوث الكلام وقِدَمِه في فصول .
2611 : مُريدٌ
الكتاب :
« إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ » .
« 2 »
الحديث :
12631 . الإمامُ عليٌّ عليه السلام : يَقولُ ولا يَلفِظُ . . . ويُريدُ ولا يُضمِرُ . « 3 »
12632 . عنه عليه السلام : مُريدٌ لا بِهِمَّةٍ ، صانِعٌ لا بِجارِحَةٍ . « 4 »
12633 . الإمامُ الصّادقُ عليه السلام : إنَّ الإرادَةَ مِنَ العِبادِ الضَّميرُ وما يَبدو بَعدَ ذلكَ مِنَ الفِعلِ ، وأمّا مِنَ اللَّهِ عَزَّوجلَّ فالإرادَةُ لِلفِعلِ إحداثُهُ ،
شرح
بالاى كوه رفت واز خداوند تبارك وتعالى خواست با وى سخن گويد وگفتارش را به گوش آن مردم برساند . پس ، خداى بلندْ نام ، با موسى عليه السلام سخن گفت مردم از بالا وپايين وراست وچپ وپشت سر وپيش رو [ از شش جهت ] سخن أو را شنيدند ؛ زيرا كه خداوند عزّوجلّ گفتار خود را در درخت پديد آورد وسپس از آن در أطراف پراكنده ساخت ، به طورى كه آن را از همه طرف شنيدند . « 1 »
2611 : خدا خواهنده است
قرآن : « كار خدا چنين است كه هرگاه چيزى بخواهد به أو مىگويد : باش ، پس موجود مىشود » . حديث : 12631 امام علي عليه السلام : [ خداوند ] سخن مىگويد ، اما نه با تلفظ كردن . . . ومىخواهد ، اما خواست أو با انديشه وتدبّر درونى همراه نيست . 12632 امام علي عليه السلام : اراده كننده است ، اما نه با عزم وتصميم [ قبلي ] ، سازنده است ، اما نه به واسطهء اندامى . 12633 امام صادق عليه السلام : اراده وخواست بندگان ، آهنگ درونى آنها وكردارى است كه در پى آن از آنان سر مىزند . اما اراده وخواست خداوند عزّوجلّ نسبت به يك كار ، همان پديد آوردن( 1 ) . در اين باره رجوع كنيد به ( الميزان في تفسير القرآن : 14 / 247 ) ، گفتارى در معناى حدوث وقدم كلام .هامش
( 1 ) . التوحيد : 121 / 24 .
( 2 ) . يس : 82 .
( 3 ) . نهج البلاغة : الخطبة 186 .
( 4 ) . نهج البلاغة : الخطبة 179 .