حضرت علي عليه السّلام در ادامه مىفرمايد :
« في فلك دائر وسقف سائر ، ورقيم مائر » براي هر كدام از اين سيارات مدارهاى ويژهاى درست كرده كه سيارات واقمارشان در مدارهاى مخصوص خودشان به صورت دوّار حركت مىكنند . « 1 » وهمچنين براي هر كدام از سيارات سقف « محفوظى » كه همان جوّ باشد درست كرده كه آن سقفهاى جوى همراه با سياراتشان به دور مركز منظومهشان ساير ودر حركت هستند وهمهء اينها در داخل لوحهاى ( در محفظه بوم كروى ) يا مركز منظومهشان در داخل جمعيت عظيم كهكشانىشان متحركند .
شرح ترجمه بند 17
در اين قسمت از خطبهء مولا عليه السّلام از چگونگى به تكامل رسانيدن اين همه تحولات عظيم تكويني جهان آفرينش در خلال چندين مرحله از پيدايش مادة ، دخان ، رتق وفتق وسپس رفعت بخشيدن اجرام كهكشانها به نقاط بسيار دور وبلند ومستقر ساختن تمام اين اجرام در مناطق معين ومدارهاى مخصوص در داخل كهكشانها وغيره اكنون مىخواهد به آنها يك نظام دقيق كيهانى داده وآنها را به صورت قابل استفاده وفايدهبخشى در آورد .
اگر مفاد بطني بند 17 را كمي با دقت مطالعه وبررسى نماييم مىبينيم كه اهميت وعظمت اين قسمت خطبه با عظمت تمام مراحل ششگانه قبلي تكويني جهان ، يعنى از بدو ساختار تمام كهكشانهاى دور وبيشمار برابرى دارد . زيرا در اين قسمت صحبت از تكامل وبهرهبردارى است ، صحبت از به انتظام در آوردن ساختمان تمام اجرام آسمانى است .
هامش
( 1 ) اين فراز « في فلك دائر وسقف سائر » را با مدارات منظومه شمسي كه يك نمونه از كل منظومههاى بىشمار جهان است مطابقت فرماييد .