مجراهاى موادى كه مرتب در حال تكثير وانفجار بودند وبه درياها واقيانوسها در مىآمدند ، آنها را درمىنورديد ومىشكافت وآنها را از محل منشأ وتوليد خود به نقاط بسيار دورترى منتقل مىكرد . بدين ترتيب جهت تركيب واختلاط آن مواد را در سراسر فضاى جهان به هر طرف پراكنده مىكرد .
سپس فرمود : « فامرها بتصفيق الماء الزّخّار » پس خداوند ( رب السماوات ) بدين طريق ( با انفجارات عظيم مواد وايجاد گازهاى آتشين ) به آن طوفانهاى عظيم سراسر فرمان داد تا مواد يكپارچه « ماء الزخار » را بهم بزند واصطكاك بيشترى ايجاد كنند .
همانطورىكه در لغت كلمه تصفيق به معنى بهم زدن وبهم آميختن آمده ودر اينجا عمل تصفيق را در بهم زدن وآميختن آن ( الماء الزخار ) بكار برده است .
اكنون بهتر است كمي بينديشيم كه يك فضايى كه با بلياردها در بليارد سال نوري مسافت ومملو از مواد ( ماء الزخار ) گشته ، آن طوفان عظيم وميزان قدرت انفجارات متعدد وسراسريش چقدر بايد توليد انرژى بنمايد تا اين همه مواد را بهم زده ودرهم بياميزد . لذا مىفرمايد :
« وإثارة موج البحار » أمواج گردابهاى آن همانند موجهاى اقيانوسها پشت سر هم ( اين عمل را ) بالا برده وزير ورو مىكرد .
در اينجا نيز كلمهء « بحر » كه مفرد است ، به يك دريا ويا يك اقيانوس گفته مىشود ، ولى مولا آن را به صورت ( البحار ) جمع بحر وبه معنى اقيانوسهاى بيشمار بيان فرموده ، آيا تعداد آن اقيانوسهاى مواد چقدر بوده ؟ آيا به اندازه ميلياردها اقيانوس يا بيشتر ؟
همان قدر بس كه فضاى لا يتناهى پر از اقيانوسهايى از « ماء الزخار » بوده كه در اين مورد در بخش پانزدهم خطبه سنگينترين وعظيمترين تحولات را در روى اين مواد ( الماء ) جهت پرورش كامل ونهايى طبخ آن مواد ماء را به بار نشانده وآمادهء بهرهبردارى كرده . لذا مىفرمايد :
كهكشانها در قرآن ( فارسي ) — صفحة 367
مساهمون: لطف على سليمى
ص٣٦٧